καλλιέργεια και ανάπτυξη ενός φωτογραφικού πρότζεκτ
τετράμηνο εργαστήριο με τους Γιώργο Πρίνο και Γιώργο Καραηλία

Από το μικροτοπίο της αυτόνομης εικόνας στο μακροτοπίο του ολοκληρωμένου φωτογραφικού έργου, το εργαστήριο Dust Breeding εστιάζει στη διαδικασία της καλλιέργειας των στοιχειωδών σωματιδίων ενός φωτογραφικού πρότζεκτ, τόσο ως προς την εσωτερική του μορφοποίηση όσο και στη δυναμική του σχέση με το ευρύτερο πολιτισμικό και κοινωνικό του περιβάλλον. Μέσα από την παρουσίαση, πλαισίωση και κριτική ανάλυση σημαντικών παραδειγμάτων θα επιχειρηθεί η ανάδειξη της ευρύτητας του φωτογραφικού μέσου και η εξαγωγή μίας σειράς θεωρητικών και αισθητικών εργαλείων για την εξέλιξη των πρότζεκτ των συμμετεχόντων. Η επιλογή του περιεχομένου (editing) και η αισθητική-νοηματική του οργάνωση (sequencing), οι διαφορετικοί τύποι αφήγησης, η σχέση εικόνας και λόγου, οι χειρονομίες της οικειοποίησης και της επαναπλαισίωσης, η επιλεκτική ενσωμάτωση οπτικών κωδίκων από την εφαρμοσμένη ή την αρχειακή φωτογραφία καθώς και ο διάλογος με άλλες μορφές τέχνης θα ορίσουν το κοινό πεδίο των αναζητήσεων και πρακτικών εφαρμογών εντός του εργαστηρίου.

Το εργαστήριο απευθύνεται σε φωτογράφους που βρίσκονται ήδη στη διαδικασία σχεδιασμού ή ανάπτυξης ενός πρότζεκτ. Οι δύο εισηγητές, με πολυετή και πολύπλευρη εμπειρία στο χώρο της Φωτογραφίας (ως δημιουργοί αλλά και ως εκπαιδευτικοί, επιμελητές, editors κλπ.) θα καθοδηγήσουν την όλη διαδικασία –με την ενεργή συμμετοχή ολόκληρης της ομάδας– προς την εξέλιξη ή ολοκλήρωση των πρότζεκτ.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ

Περίοδος: Οκτώβριος 2019 – Φεβρουάριος 2020
Έναρξη: Δευτέρα 21 Οκτωβρίου, 18:00
Σύνολο συναντήσεων: 12 (συμπεριλαμβάνονται δύο αυτόνομες διαλέξεις για το εύρος του φωτογραφικού μέσου και τη διαδικασία του editing/sequencing)
Σύνολο ωρών εργαστηρίου: 48
Προβλέπεται 1 συνάντηση κάθε Τετάρτη, διάρκειας 4 διδακτικών ωρών (18:00 – 22:00)
Σύνολο συμμετεχόντων: 10 άτομα
Χώρος διεξαγωγής: Zoetrope, Κιμώλου 17 (μετρό Βικτώρια)
https://www.facebook.com/Dust-Breeding-Lab-414046519036420/

Dust Breeding Lab

https://cargocollective.com/dustbreedinglab/Info

Man Ray – Marcel Duchamp, Dust Breeding (λεπτομέρεια από το έργο). Η φωτογραφία Dust Breeding (Καλλιέργεια Σκόνης) του Man Ray (1920) κατέγραψε σε χρόνο έκθεσης δύο ωρών τη σκόνη που είχε συσσωρευτεί σε διάρκεια ενός έτους πάνω στον εν εξελίξει πίνακα-γλυπτό The Large Glass (Mεγάλο Γυαλί) του Marcel Duchamp. Οι δύο καλλιτέχνες συνυπέγραψαν ένα αυτόνομο έργο τέχνης που ταυτόχρονα αποτελεί ντοκουμέντο της διαδικασίας της δημιουργίας ενός υβριδικού καλλιτεχνικού έργου. Ως υλικό ίχνος του χρόνου, η σκόνη ενός έτους που “καλλιεργήθηκε” στο στούντιο του Duchamp εντάχθηκε στο περιεχόμενο των δύο έργων και τα συνέδεσε σ’ έναν άρρηκτο διάλογο.

Το Δουργούτι αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς για τη Στέγη. Αυτή τη φορά, μια ομάδα ενηλίκων συμμετεχόντων ηλικίας από 18 έως 35 ετών, κατέγραψε μέσω της φωτογραφίας και της κινούμενης εικόνας, τις ιδιαίτερες ποιότητες αυτής της ιστορικής συνοικίας.

Μέσω του θεωρητικού σεμιναρίου πάνω στον οπτικό πολιτισμό, της συνεχούς καθοδήγησης στο πρακτικό μέρος από τους εισηγητές, στοχευμένων ασκήσεων λήψης και προβληματισμού πάνω στην ίδια τη φωτογραφική διαδικασία, καθώς και τη συμπληρωματική χρήση του λόγου ως ήχου ή κειμένου, η διαδικασία οδηγήθηκε σταδιακά προς την οργάνωση του αφηγήματος και την παραγωγή ενός τελικού έργου που θα παρουσιαστεί στη γειτονιά. Οι φωτογραφίες της έκθεσης θα είναι από το εργαστήριο και θα υπάρχουν στις βιτρίνες των καταστημάτων που βρίσκονται στις οδούς Φανοσθένους και Σφιγγός. Στη συνέχεια, θα προβληθεί μια ταινία μικρού μήκους στο υπαίθριο θεατράκι στην πλατεία Μπλόκο Δουργουτίου.

Εισηγητές σεμιναρίου και επιμελητές έκθεσης/ταινίας μικρού μήκους:
Γιώργος Καραηλίας, φωτογράφος
Γιώργος Πρίνος, φωτογράφος
Παύλος Φυσάκης, φωτογράφος

Ονόματα συμμετεχόντων στην έκθεση:
Λουίζα Βραδή, Άγγελος Μπαράι, Σαπφώ Ταβούτη, Ειρήνη Προβίδα, Γιάννης Μαρκάκης, Χάρης Παπαδημητρόπουλος, Μυρτώ Φουστέρη, Εύη Δόβελου, Βαγγέλης Μαρούλης

Ονόματα συμμετεχόντων στη δημιουργία της ταινίας μικρού μήκους:
Λουίζα Βραδή, Ελευθερία Κατσιάνου, Άγγελος Μπαράι, Ειρήνη Προβίδα, Σαπφώ Ταβούτη, Γιάννης Μαρκάκης, Χάρης Παπαδημητρόπουλος, Βαγγέλης Μαρούλης, Μυρτώ Φουστέρη, Αλέξανδρος Κόξιας, Εύη Δόβελου, Δημήτρης Ζαχαράκης.

Η έκθεση είναι μια παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση σε συνεργασία με τη Δήμος Αθηναίων 2η Δημοτική Κοινότητα

Μάθετε περισσότερα: https://www.onassis.org/el/whats-on/entos-kali-tyxi/entos-kali-tyxi-exhibition

Mapping Dourgouti, the Onassis Stegi neighborhood, with images

The neighborhood of Dourgouti is a fixed reference point for the Onassis Stegi. This time round, a group of adult participants aged 18-35 years recorded the unique features of this district in photographs and moving images. Learn more: https://www.onassis.org/whats-on/entos-kali-tyxi/entos-kali-tyxi-exhibition

Through a theoretical seminar on visual culture, constant guidance on practical aspects by leader/photographers, exercises geared to practicing shooting and reflecting on the photographic practice itself (next to the complementary use of the spoken word as sound or text), the workshop gradually led the participants to structuring a narrative and producing a final piece. The final works will be presented in the neighborhood. More specifically, pictures that were taken during the workshop will be exhibited on the shop windows on Fenosthenous and Sfingos streets. Later on, a short film will be screened at the small open-air theater on Blocko Dourgoutiou Square. A map of the area with the exact exhibition spaces will be provided, while the evening will be wrapped up with a free treat for the neighborhood and its guests.

Seminar, exhibition / short film curators:
Yorgos Karailias, Photographer
Yorgos Prinos, Photographer
Pavlos Fysakis, Photographer

Exhibition participants:
Louiza Vardi, Aggelos Barai, Irene Provida, Sapfo Tavouti, John Markakis, Haris Papadimitropoulos, Vangelis Maroulis, Myrto Fousteri, Alexandros Koxias, Evi Dovelou

Participating in short film:
Louiza Vardi, Eleutheria Katsianou, Aggelos Barai, Irene Provida, Sapfo Tavouti, John Markakis, Haris Papadimitropoulos, Vangelis Maroulis, Myrto Fousteri, Alexandros Koxias, Evi Dovelou, Dimitris Zacharakis

The exhibition is co-organized by the Onassis Stegi and the 2nd Municipal District of the Athens Municipality.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: EDUARDO CADAVA, ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΑΗΛΙΑΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΡΙΝΟΣ, ΠΑΣΚΟΥΑ ΒΟΡΓΙΑ

 ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΚΥΒΕΡΝΟΜΗΧΑΝΗ ΓΙΑ ΤΟΝ 21^ο ΑΙΩΝΑ

Το 1977, τα διαστημόπλοια Voyager I και ΙΙ ξεκινούν το διαστημικό τους ταξίδι, μεταφέροντας ένα είδος οπτικοακουστικών αρχείων: τα golden records αποτελούν ένα μήνυμα για πιθανούς εξωγαλαξιακούς παραλήπτες, μια χρονοκάψουλα στο μέλλον που κωδικοποιεί και κοινοποιεί την ύπαρξη και τα επιτεύγματα της ανθρωπότητας στον πλανήτη Γη.
Τι θα στέλναμε όμως σήμερα, 40 χρόνια μετά την πρώτη εκείνη αποστολή, και ποιο θα ήταν το νόημα των εικόνων που θα επιλέγαμε; Μήπως ένα alarm message για το μέλλον του ίδιου του πλανήτη;
Το πρότζεκτ “For Ever More Images?” ασχολείται με αυτό το ερώτημα, σε μια εποχή κατά την οποία οι εικόνες που φτιάχνουμε και διακινούμε, καθορίζονται κυρίως από προγραμματιστικές ρουτίνες, αλγόριθμους και αυτοματοποιημένες συμπεριφορές.
Μια έκθεση-εγκατάσταση, μια διαδραστική κυβερνομηχανή που κατασκευάζει χρονοκάψουλες, καθώς και μια σειρά διαλέξεων και εκπαιδευτικών εργαστηρίων, μας καλούν να εξετάσουμε τον τρόπο που παράγουμε, καταναλώνουμε, αντιλαμβανόμαστε και νοηματοδοτούμε τις εικόνες στον 21ο αιώνα.

https://www.onassis.org/el/whats-on/for-ever-more-images

ΣΤΕΓΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΩΝΑΣΗ
https://www.onassis.org/el/initiatives/onassis-stegi/
Συγγρού 107, Αθήνα
Διάρκεια: 09.04.2019 — 22.04.2019

Τρίμηνο εκπαιδευτικό σεμινάριο φωτογραφίας στο Δουργούτι από τους Γιώργο Καραηλία, Γιώργο Πρίνο και Παύλο Φυσάκη με την υποστήριξη της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση.

18.02 — 27.05.2019
Δωρεάν συμμετοχή

ΤΟ ΔΟΥΡΓΟΥΤΙ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΣΤΑΘΕΡΟ ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΓΗ. ΑΥΤΗ ΤΗ ΦΟΡΑ, ΜΙΑ ΟΜΑΔΑ 20 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΑΘΗΝΑ, ΗΛΙΚΙΑΣ ΑΠΟ 18 ΕΩΣ 35 ΕΤΩΝ, ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΙΝΟΥΜΕΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΙΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΣΥΝΟΙΚΙΑΣ

Για άτομα 18 έως 35 ετών, με σχετική ή και καθόλου εμπειρία στη φωτογραφία, από την ευρύτερη γειτονιά του Δουργουτίου και από άλλες περιοχές της Αθήνας.

Το Δουργούτι δεν είναι μόνο η γειτονιά της Στέγης. Είναι μια από τις ιστορικές συνοικίες της Αθήνας, με επάλληλα στρώματα, αναμείξεις και ενσωματώσεις. Παλίμψηστο, το Δουργούτι έχει να αφηγηθεί ιστορικές μνήμες, αλλά και να μιλήσει για ένα πρότυπο κοινωνίας όπου ζυμώθηκαν οι διαφορές των πολιτισμών, δημιουργώντας τελικά μια μοναδική ταυτότητα και φυσιογνωμία.
Την πλούσια ιστορία και τη σύνθεση της κοινωνίας αυτής θα καταγράψουμε οπτικά με μια ομάδα 20 νεαρών μελών, ηλικίας από 18 έως 35 ετών, και πιο συγκεκριμένα δέκα ανθρώπους από τη γειτονιά και δέκα από άλλες περιοχές της πόλης.

Μέσω του θεωρητικού σεμιναρίου πάνω στον οπτικό πολιτισμό, της συνεχούς καθοδήγησης στο πρακτικό μέρος από τους συντελεστές/φωτογράφους, στοχευμένων ασκήσεων λήψης και προβληματισμού πάνω στην ίδια τη φωτογραφική διαδικασία, καθώς και τη συμπληρωματική χρήση του λόγου ως ήχου ή κειμένου, η διαδικασία θα οδηγηθεί σταδιακά προς την οργάνωση του αφηγήματος και την παραγωγή ενός τελικού έργου που θα παρουσιαστεί στη γειτονιά.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΑΗΛΙΑΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΡΙΝΟΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ: ΠΑΥΛΟΣ ΦΥΣΑΚΗΣ

Ημερομηνίες εργαστηρίων:
Τις Δευτέρες, 18 και 25 Φεβρουαρίου, 4 και 18 Μαρτίου, 1, 8, 15 και 22 Απριλίου & 6, 13, 20 και 27 Μαΐου 2019

Κρατήσεις: T. 213 017 8002 | Email: education@sgt.gr
https://www.onassis.org/el/whats-on/entos-kali-tyxi

Ημερομηνία δημόσιας παρουσίασης: Ιούνιος 2019
Χώρος: ΣΤΕΓΗ Ιδρύματος Ωνάση (Συγγρού 107) & η περιοχή του Δουργουτίου

Προϋποθέσεις:
Αριθμός συμμετεχόντων: 20 (η ομάδα θα αποτελείται από 10 κατοίκους του Δουργουτίου και 10 κατοίκους άλλων περιοχών της Αθήνας)

Διαδικασία αίτησης και επιλογής:
Για να λάβετε μέρος στο εργαστήριο, μας στέλνετε αίτηση ενδιαφέροντος, που να αναγράφει τους λόγους για τους οποίους θέλετε να παρακολουθήσετε το εργαστήριο, καθώς και ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα (έως 150 λέξεις), στο οποίο να αναφέρεται αν είστε κάτοικος Δουργουτίου ή κάποιας άλλης περιοχής, καθώς και ποια είναι η σχέση σας με τη φωτογραφία.

Θα ακολουθηθεί διαδικασία επιλογής με βάση τα παραπάνω.

https://cargocollective.com/dustbreedinglab

Από το μικροτοπίο της αυτόνομης εικόνας στο μακροτοπίο του ολοκληρωμένου φωτογραφικού έργου, το εργαστήριο Dust Breeding εστιάζει στη διαδικασία της καλλιέργειας των στοιχειωδών σωματιδίων ενός φωτογραφικού πρότζεκτ, τόσο ως προς την εσωτερική του μορφοποίηση όσο και στη δυναμική του σχέση με το ευρύτερο πολιτισμικό και κοινωνικό του περιβάλλον. Μέσα από την παρουσίαση, πλαισίωση και κριτική ανάλυση σημαντικών παραδειγμάτων θα επιχειρηθεί η ανάδειξη της ευρύτητας του φωτογραφικού μέσου και η εξαγωγή μίας σειράς θεωρητικών και αισθητικών εργαλείων για την εξέλιξη των πρότζεκτ των συμμετεχόντων. Η επιλογή του περιεχομένου (editing) και η αισθητική-νοηματική του οργάνωση (sequencing), οι διαφορετικοί τύποι αφήγησης, η σχέση εικόνας και λόγου, οι χειρονομίες της οικειοποίησης και της επαναπλαισίωσης, η επιλεκτική ενσωμάτωση οπτικών κωδίκων από την εφαρμοσμένη ή την αρχειακή φωτογραφία καθώς και ο διάλογος με άλλες μορφές τέχνης θα ορίσουν το κοινό πεδίο των αναζητήσεων και πρακτικών εφαρμογών εντός του εργαστηρίου.
Το εργαστήριο απευθύνεται σε φωτογράφους που βρίσκονται ήδη στη διαδικασία σχεδιασμού ή ανάπτυξης ενός πρότζεκτ. Οι δύο εισηγητές, με πολυετή και πολύπλευρη εμπειρία στο χώρο της Φωτογραφίας (ως δημιουργοί αλλά και ως εκπαιδευτικοί, επιμελητές, editors κλπ.) θα καθοδηγήσουν την όλη διαδικασία –με την ενεργή συμμετοχή ολόκληρης της ομάδας– προς την εξέλιξη ή ολοκλήρωση των πρότζεκτ. Ο πολυμορφικός χώρος του Grace θα χρησιμοποιηθεί τόσο για τις συναντήσεις του εργαστηρίου όσο και για site-specific εγκαταστάσεις καθόλη τη διάρκειά του.

https://www.facebook.com/Dust-Breeding-Lab-414046519036420

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ
Περίοδος: Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2018
Έναρξη: Τετάρτη 3 Οκτωβρίου, 18:00
Σύνολο συναντήσεων: 12 (συμπεριλαμβάνονται δύο αυτόνομες διαλέξεις για το εύρος του φωτογραφικού μέσου και τη διαδικασία του editing/sequencing)
Σύνολο ωρών εργαστηρίου: 48
Προβλέπεται 1 συνάντηση κάθε Τετάρτη, διάρκειας 4 διδακτικών ωρών (18:00 – 22:00)
Σύνολο συμμετεχόντων: 10 άτομα
Χώρος διεξαγωγής: Grace, Φιλαδελφείας 2 (μετρό Στ. Λαρίσης)

ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να καταθέσουν ηλεκτρονική αίτηση σε ενιαίο αρχείο pdf με τίτλο το πλήρες ονοματεπώνυμο και θα περιέχει:
– Σύντομο βιογραφικό σημείωμα (έως 200 λέξεις)
– Ένα προτεινόμενο πρότζεκτ που θα αποτελείται από 15-20 φωτογραφίες κι ένα συνοπτικό επεξηγηματικό κείμενο (έως 200 λέξεις)
Το αρχείο pdf δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 10MB και θα αποστέλλεται μέσω email στην ηλεκτρονική διεύθυνση: ykyp.seminars@gmail.com

Καταληκτήρια ημερομηνία υποβολής αιτήσεων είναι το Σάββατο 29 Σεπτεμβρίου.
Τα αποτελέσματα της επιλογής θα ανακοινωθούν την Κυριακή 30 Σεπτεμβρίου.

Για περισσότερες πληροφορίες απευθυνθείτε στο email: ykyp.seminars@gmail.com

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΙΣΗΓΗΤΩΝ
Γιώργος Πρίνος
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1977. Το 2011 έλαβε Μεταπτυχιακό στις Καλές Τέχνες από το Yale University School of Art με υποτροφία του Yale University. Έχει διδάξει φωτογραφία ως καθηγητής, προσκεκλημένος κριτικός και λέκτορας στα Yale University School of Art, International Center of Photography, School of Visual Arts, Wesleyan University, County College of Morris και City College of New York μεταξύ άλλων. Είναι μέλος και έχει συνεπιμεληθεί εκθέσεις για την κολλεκτίβα Depression Era καθώς και για το Medphoto festival. Έργα του έχουν παρουσιαστεί σε εκθέσεις και εκδόσεις σε Ευρώπη, Ασία και Αμερική, ενώ φωτογραφίες του βρίσκονται σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές.
yorgosprinos.com

Γιώργος Καραηλίας
Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε Σύγχρονη Ιστορία και από το 2000 ασχολείται επαγγελματικά με τη φωτογραφία. Εργάστηκε για 10 χρόνια ως photo-editor, υπεύθυνος ψηφιακού αρχείου κι επιμελητής κειμένων στο πρακτορείο Apeiron Photos. Την τελευταία 10ετία συνεργάζεται ως ανεξάρτητος φωτογράφος και καλλιτεχνικός επιμελητής με διάφορους πολιτιστικούς φορείς καθώς και με γραφιστικές εταιρείες, εκδοτικούς οίκους και περιοδικά. Από το 2010 ασχολείται τόσο με την εξέλιξη ατομικών και συλλογικών πρότζεκτ όσο και με την Οπτική Εκπαίδευση. Το 2010 τιμήθηκε με το 2ο βραβείο Cedefop/ Photomuseum Award στα πλαίσια της Photobiennale της Θεσσαλονίκης. Το 2015 εκδόθηκε το φωτογραφικό του βιβλίο “EstrangeR” από το γερμανικό εκδοτικό οίκο Kehrer Verlag Heidelberg. Η δουλειά του έχει εκτεθεί στην Ευρώπη κι έχει παρουσιαστεί σε διάφορα διεθνή φεστιβάλ (Athens Photo Festival, Arles Cosmos Books/ Les Rencontres d’Arles, Fotografia Festival Internazionale di Roma, Paris Photo, MedPhoto Festival).
yorgoskarailias.net

Τι έχει συμβεί με την κατάσταση της πολιτικής μας; Κάποτε οι πολιτικοί κινούνταν από ανιδιοτελή κίνητρα ή αλτρουισμό και έμπαιναν στην πολιτική για να προσφέρουν στα κοινά. Την πολιτική την ασκούσαν κατά κύριο λόγο άνθρωποι με παιδεία, ηθική ακεραιότητα και υψηλά ιδανικά. Είναι γεγονός ότι η πολιτική ήταν πάντοτε επιρρεπής στη διαφθορά και την κατάχρηση εξουσίας, αλλά τα τελευταία χρόνια η διαφθορά και το προσωπικό συμφέρον — ή τα συμφέροντα των επιχειρήσεων και των πολυεθνικών εταιρειών — μοιάζουν να υπερισχύουν αντί αυτών των ψηφοφόρων. Οι πολίτες υπάρχουν για να χειραγωγούνται παρά για να υπηρετούνται, οι αρνητικές – και πολλές φορές τοξικές – πολιτικές εκστρατείες είναι ο κανόνας, τα σκάνδαλα αφθονούν, οι συγγνώμες μοιράζονται ελαφρά τη καρδία και αμέσως μετά ξεχνιούνται όλα.Η ψήφος δεν αντιπροσωπεύει πια πραγματική επιλογή αλλά ‘το μη χείρον βέλτιστον’. Δεν αποτελεί έκπληξη το ότι όλο και λιγότεροι πολίτες εμφανίζονται στις κάλπες.

Εξάλλου, γινόμαστε μάρτυρες μιας χυδαιοποίησης της γλώσσας της πολιτικής, απλοϊκών και πολωτικών επιχειρημάτων και ενός λόγου που απευθύνεται στους συλλογικούς φόβους των ανθρώπων αντί να καταπιάνεται με τα πραγματικά και καυτά ζητήματα. Μπήκαμε στην εποχή της κορύφωσης της “ψυχοπολιτικής” – της αλληλεπίδρασης μεταξύ πολιτικής ή πολιτικών φαινομένων και ανθρώπινης ψυχολογίας. Με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο και τον Πούτιν στο Κρεμλίνο, ο όρος αποκτά πια εντελώς νέες προεκτάσεις. Διόλου περίεργο, λοιπόν, που οι περισσότεροι έχουμε κυριευθεί από ένα διαρκές αίσθημα πολιτικής απογοήτευσης. Ο φιλόσοφος Lieven de Cauter ονομάζει ‘πολιτική μελαγχολία’το αίσθημα ψυχολογικής βύθισης – μίγμα ενόχλησης, θυμού, απελπισίας, δυσπιστίας, λύπης και εγκλωβισμού. (Ο τίτλος της έκθεσης έχει εμπνευστεί από το κείμενο του ‘Μικρή Ανατομία της Πολιτικής Μελαγχολίας). Η απογοήτευση με την πολιτική, τις κυβερνήσεις, τους θεσμούς και τα μεγάλα πολιτικά κόμματα είναι σε ύψη-ρεκόρ. Για πρώτη φορά μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, η μεγάλη κρίση που γονάτισε τη δημοκρατία στις δεκαετίες του 1920 και του 1930 μοιάζει και πάλι πιθανή.
Προφανώς υπάρχει κάτι το συστημικά στρεβλό στη σύγχρονη πολιτική. Δεν είναι μόνον η ανεπάρκεια των πολιτικών αλλά και το χάσμα πραγματικότητας και ασυνεννοησίας που τους χωρίζει από τους πολίτες. Εκφράζονται φόβοι για τα ίδια τα θεμέλια της δημοκρατίας, που κινδυνεύει όχι μόνο από την έκρηξη του λαϊκισμού στην Ευρώπη αλλά και από την κυριαρχία των χρηματοοικονομικών θεσμών επί των κρατών. Η Ελλάδα αποτελεί ασφαλώς χαρακτηριστικό παράδειγμα απώλειας της εθνικής κυριαρχίας λόγω χρέους, με τους απλούς πολίτες να καλούνται να ξελασπώσουν μια χώρα που καταχρεώθηκε λόγω κυβερνητικής κακοδιαχείρισης. Η μακρόχρονη οικονομική και πολιτική κρίση στην Ελλάδα έχει οδηγήσει σε απογοήτευση για την πολιτική, δυσπιστία προς τους θεσμούς και ένα αίσθημα συλλογικής απώλειας ισχύος, και τελικά σε μια μετα-ιδεολογική φάση που χαρακτηρίζεται από απάθεια, ατομικισμό και παραίτηση. Όπως το θέτει ο ειδικός στην κοινωνιολογία του δικαίου Ιωάννης Καμπουράκης, “Αυτή η ηττοπάθεια συνεχίζει μια μακρά τάση στην Ελλάδα που ανάγεται στην ήττα της κομμουνιστικής αριστεράς μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο, στη νοσταλγία και την εξιδανίκευση ενός αγώνα ‘που δόθηκε, έστω κι αν χάθηκε’, η οποία αισθητικοποιεί τη σημερινή απάθεια ως μια μορφή πολιτικού πεσιμισμού και μελαγχολίας.”

Οι καλλιτέχνες στην έκθεση Ανατομία της Πολιτικής Μελαγχολίας διερευνούν το φαινόμενο και αποκαλύπτουν τις πτυχές του μεταφράζοντάς τις σε χαρακτηριστικές εικόνες μέσω της φωτογραφίας ή του βίντεο, ως επί το πλείστον. Πώς φτάσαμε ως εδώ; Μπορούμε να φανταστούμε κάποια διέξοδο; Η Ανατομία της Πολιτικής Μελαγχολίας κατοπτρίζει την παρούσα στιγμή, η οποία συχνά αναφέρεται λανθασμένα ως καταναλωτικό προϊόν της ‘πολιτικής της ικανοποίησης’ (‘politicsofcontent’), δηλαδή της αποχαύνωσης που προκαλεί ο ακραίος καταναλωτισμός. Οι μελέτες όμως καταδεικνύουν το ακριβώς αντίθετο: μια πολιτική απογοήτευσης λόγω του σημερινού status quo. Η έκθεση επισημαίνει τους κινδύνους της πολιτικής απάθειας και το ότι, παρά τα όσα ισχυρίζεται η νεοφιλελεύθερη διαλεκτική, η κοινωνία υπάρχει. Είναι εύκολο σε αυτό το ναδίρ πολιτικής ποιότητας να γίνει κανείς κυνικός, αδιάφορος ή ακόμα και να παραιτηθεί. Ωστόσο, κατά τον συγγραφέα και ακτιβιστή George Monbiot, οι απαρχές μιας νέας κοινωνιοκρατίας (sociocracy) διαφαίνονται ήδη. Και εναλλακτικές υπάρχουν.

Μεταξύ άλλων, ο Monbiot συνιστάριζική αναμόρφωση της χρηματοδότησης υποψηφίων και κομμάτων, μείωση της δυνατότητας των εταιρειών για αγορά πολιτικού χώρουκαι βοήθεια προς τους ψηφοφόρους ώστε να κάνουν εγνωσμένες επιλογές. Τέτοια παραδείγματα υπάρχουν ήδη, όπως στη Γερμανία όπου μέσω της ομοσπονδιακής υπηρεσίας αγωγής του πολίτη εκδίδονται έγκυροι αλλά και εύληπτοι οδηγοί ως προς τα καίρια πολιτικά ζητήματα και επιχειρείται η προσέγγιση ομάδων που απορρίπτουν τη δημοκρατική πολιτική διαδικασία. Άλλο παράδειγμα είναι η Σουηδία με το σύστημα Smartvote, που δίνει μια σειρά πολιτικών επιλογών με τις οποίες μπορεί κανείς να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει και κατόπιν να συγκρίνει τις απαντήσεις του με τις θέσεις των κομμάτων και των υποψηφίων που κατεβαίνουν στις εκλογές. Ο Monbiot υποστηρίζει ότι μια νέα μέθοδος με το όνομα ‘κοινωνιοκρατία’ θα μπορούσε να ενισχύσει τη δημοκρατία. Πρόκειται για ένα σύστημα σχεδιασμένο να παράγει συμμετοχικές αλλά παμψηφεί αποφάσεις, ενθαρρύνοντας τα μέλη μιας ομάδας να εξακολουθήσουν να φέρνουν αντιρρήσεις σε μια πρόταση έως ότου καταλήξουν συλλογικά σε μια απάντηση που θα είναι αποδεκτή από όλους.

Είναι σαφές ότι η πολιτική πρακτική πρέπει να αναμορφωθεί έτσι ώστε να μην εκπροσωπεί ήδη συγκροτημένες ταυτότητες αλλά να συγκροτεί ταυτότητες. Αυτό απαιτεί νέους τρόπους αντισυμβατικής πολιτικής σκέψης, μια νέα αίσθηση του επείγοντος ως προς τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία της δημοκρατίας και μια ανοιχτή συζήτηση για τα υπέρ και τα κατά της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Η Ανατομία της Πολιτικής Μελαγχολίας προσπαθεί συνεπώς τόσο να συλλάβει την πολυπλοκότητα της στιγμής όσο και να βοηθήσει στο να φανταστούμε τα πράγματα αλλιώς.

Κατερίνα Γρέγου, επιμελήτρια

• Lieven de Cauter, «Small Anatomy of Political Melancholy»
  http://crisiscritique.org/special09/cauter.pdf
• Ιωάννης Καμπουράκης, «Political disillusionment in Greece: toward a post-political state?»
  https://www.opendemocracy.net/can-europe-make-it/ioannis-kampourakis/political-disillusionment-in-greece-toward-post-political-state
• George Monbiot, «Our democracy is broken, debased and distrusted – but there are ways to fix it»
  https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/jan/25/democracy-broken-distrusted-trump-brexit-political-system

Αυτές είναι βεβαίως ώριμες ευρωπαϊκές κοινωνίες, η ύπαρξη των οποίων αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή τέτοιων νέων μοντέλων. Απαιτείται η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για μια νέα πολιτική εκπαίδευση και μια νέα πολιτική κουλτούρα.

Υστερόγραφο: Ο πολιτικός λήθαργος των πολιτών λόγω πολιτικών που αδιαφορούν για τα πραγματικά και φλέγοντα κοινωνικοπολιτικά και πολιτιστικά προβλήματα είναι όντως προφανής. Αλλά η σύλληψη και η παρουσίαση ενδεχόμενων λύσεων δεν είναι. Η σημερινή απαισιοδοξία συνιστά ένα ισχυρό κίνητρο για να ξαναδούμε ορισμένες καταφανείς αδικίες στην κοινωνία .Η τρέχουσα κατάσταση των πραγμάτων είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο πρέπει τώρα να σκεφτούμε πώς θα βγούμε από αυτό το αδιέξοδο. Είναι καιρός να αντισταθόυμε στην απάθεια και την παραίτηση και να αναλύσουμε συστηματικά τις πιθανές οδούς διαφυγής από αυτό που μας κατατρέχει. Η έκθεση πραγματοποιείται σε μια καίρια στιγμή και, διακρίνοντας μια επείγουσα ανάγκη, αξιοποιεί τον δημόσιο διάλογο που διαφαίνεται γύρω μας, ιδίως στην Ελλάδα, στην Ευρώπη αλλά και σε όλο τον κόσμο. (Κ.Γ.)

Στην έκθεση συμμετέχουν οι:
Ειρήνη Ευσταθίου / Κατερίνα Αποστολίδου / Δημήτρης Τσουμπλέκας /Nestori Syrjälä / Μαρίνα Γιώτη / Ariane Loze / Σπύρος Κοκκώνης / Γιώργος Πρίνος / Γιώργος Καραηλίας / Georges Salameh

INFO
Art Space Pythagorion | Πυθαγόρειο, Σάμος
“Ανατομία της Πολιτικής Μελαγχολίας”
Eπιμελήτρια: Κατερίνα Γρέγου | Βοηθός Επιμελήτρια: Ιόλη Τζανετάκη
Διάρκεια έκθεσης: 4 Αυγούστου έως 30 Σεπτεμβρίου
Επίσημα εγκαίνια: 3 Αυγούστου 2018
Ώρες λειτουργίας: Καθημερινά 10:00 – 13:00 και 19:00-00:00
Εισιτήρια: 2€ / Δωρεάν για παιδιά, φοιτητές και ανέργους
***Τα έσοδα θα διατεθούν σε μη κερδοσκοπικοπικές πολιτιστικές δράσεις στη Σάμο.

Χορηγός επικοινωνίας: Samos24.gr