Η έκθεση πραγματοποιείται με αφορμή την επέτειο των 50 χρόνων των Εκδόσεων Καστανιώτη με τη στήριξη της διοργάνωσης Αθήνα 2018 Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου / Δήμος Αθηναίων.

Κάθε ανθρώπινη γνώση παίρνει τη μορφή ερμηνείας.

Βάλτερ Μπένγιαμιν

Τα διαχρονικά ερωτήματα που τίθενται σε διεπιστημονικές προσεγγίσεις καλλιτεχνικών διαλόγων είναι: πώς οι διαφορετικές ερμηνευτικές μεθοδολογίες μπορούν να ενωθούν σε μια επικοινωνιακή γλώσσα ικανή να εκπροσωπήσει τις πολυδιάστατες αφηγήσεις των μυθοπλαστικών πραγματικοτήτων; Πώς ενσωματώνονται οι αφηγήσεις αυτές σε ορατές αλήθειες; Μπορεί μια στατική απεικόνιση ιδεών να αναστήσει ένα βασικό πλέγμα σχέσεων ανάμεσα στη γραφή, τη φαντασία και την υποκειμενική ιστορία; H παρέμβαση της οπτικής ισχύος της φωτογραφίας αναιρεί, βελτιώνει ή απλά συμπληρώνει το λογοτεχνικό της ισοδύναμο; Ή μήπως αυτά τα δύο στοιχεία είναι πολύ ανταγωνιστικά για να συνυπάρξουν;

Από τη θεωρία του Φουκώ για την όραση ως αντικείμενο γνώσης μέχρι τη θέση του Ρανσιέρ για επανεκτίμηση της συμμετοχής του θεατή στη διαμόρφωση γνώσης, παλαιότερες και σύγχρονες αναλύσεις έχουν προσπαθήσει να εξηγήσουν τις πολυπλοκότητες της γνωσιακής ερμηνείας, έτσι όπως εκδηλώνονται μέσα από τις καλλιτεχνικές πρακτικές.

Η photo-graphē παρατάσσει λογοτεχνία και εικόνα σαν οδηγούς τη μια προς την άλλη. Με αυτό τον τρόπο, δεν προκαλεί μόνο ερωτήματα για τον δεσμό ανάμεσα στον θεατή, τον συμμετέχοντα και τον αφηγητή, αλλά εξετάζει αυτά τα θέματα μέσα από το πρίσμα της διεπιστημονικότητας, λόγω της εμπειρίας που προσφέρει η διασταύρωση των ερμηνευτικών δυνατοτήτων των δύο μέσων. Έτσι, για παράδειγμα,οι Αόρατες πόλεις του Ίταλο Καλβίνο μεταφράζονται μέσα από το εσωτερικό νοσοκομείου Valley 1 του Μαρίνου Τσαγκαράκη, και το Μπαρ Φλωμπέρ του Αλέξη Σταμάτη προβάλλεται μέσα από τον φακό της Ιωάννας Σακελλαράκη, στο βελγικό Château de la Forêt. Ο επισκέπτης καλείται να λάβει μέρος σε ένα ταξίδι διαλόγου μεταξύ λογοτεχνίας και φωτογραφίας, με σκοπό να εξερευνήσει τον συσχετισμό των οπτικών και λογοτεχνικών αφηγήσεων και, ταυτόχρονα, να αποφανθεί για τις δυνατότητες και τους περιορισμούς στη σχέση τους με τη γνώση, αλλά και μεταξύ τους.

Συμμετέχουν οι:

Μαρία Άντελμαν, Αλέξης Βασιλικός, Λουκάς Βασιλικός, Νικόλας Βεντουράκης, Ειρήνη Βουρλούμη, Δήμητρα Δέδε, Στράτος Καλαφάτης, Κώστας Καψιάνης, Πάνος Κοκκινιάς, Γιώργος Κορδάκης, Νίκος Μάρκου, Μάρι Μασουρίδου, Γιώργος Μαυρόπουλος, Μαρία Μαυροπούλου, Λία Ναλμπαντίδου, Μαργαρίτα Νικητάκη, Καμίλο Νόλλας, Ρέα Παπαδοπούλου, Πάρις Πετρίδης, Ιωάννα Σακελλαράκη, Γιώργος Σαλαμέ, Αγγελική Σβορώνου, Σπύρος Στάβερης, Ευτυχία Στεφανίδη, Μαρίνος Τσαγκαράκης, Μανώλης Τσάφος, Δημήτρης Τσουμπλέκας και Γιάννης Χατζηασλάνης.

ΕΠΙΜΕΛΗΤΕΣ: Μαρία Νικολακοπούλου

Μουσείο Μπενάκη ΠΕΙΡΑΙΩΣ 138
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 29/11/2018 – 05/01/2019
ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ: Πέμπτη & Κυριακή, 10:00 -18:00 | Παρασκευή & Σάββατο 10:00 – 22:00
ΕΙΣΙΤΗΡΙA: € 6, € 3

Περισσότερες πληροφορίες στο

EXHIBITION DURATION UNTIL 05/01/2019

The exhibition is organized on the occasion of Kastaniotis Editions’ fifty years anniversary, supported by Athens 2018 World Book Capital* – City of Athens

All human knowledge takes the form of interpretation.

Walter Benjamin

How can different artistic methodologies of interpretation merge into a unified language of communication able to represent multi-disciplinary narratives of fictional realities, embedded in visual truths? How can a static portrayal of ideas resurrect underlying relationships between forms of writing, imagination and personal history? Does the visual agency of the photograph override, enhance or merely complement its literary equivalent? Or are the two perhaps too antagonistic to co-exist?

From Foucault’s theories of vision as object of knowledge, to Ranciere’s re-evaluation of the viewer’s participation and experience in the knowledge-making procedure, historical and contemporary theories have attempted to analyze and explain the intricacies of knowledge interpretation, as that is manifested in artistic practices.

Photo-graphé, by employing literature and images as guides to one another, does not only evoke questions on the relationship between viewer, participant and storyteller, but is also able to consider those issues through the lens of inter-disciplinarity, via the interactive experience taking place, between the cross-sectioning of their interpretive capacities. From Italo Calvino’s Invisible Cities translated through Marino Tsagkaraki’s hospital interior of Valley 1, to Alexis Stamatis’ Bar Flaubert seen through the lens of Ioanna Sakellaraki’s, Belgian Château de la Forêt, the visitor is invited to take an interactive journey, in a conversation between literature and photography, to explore the correlation between visual and literary narratives, while deciding on the potentiality and limitations of their relationship, in relation to knowledge, as well as each other.

The photographs are captured by:

Maria Antelman, Dimitra Dede, Yiannis Hadjiaslanis, Stratos Kalafatis, Kostas Kapsianis, Panos Kokkinias, Yiorgos Kordakis, Nikos Markou, Mari Masouridou, Yiorgos Mavropoulos, Maria Mavropoulou, Lia Nalbantidou, Margarita Nikitaki, Kamilo Nollas, Rea Papadopoulou, Paris Petridis, Ioanna Sakellaraki, Georges Salameh, Spyros Staveris, Eftihia Stefanidi, Angela Svoronou, Manolis Tsafos, Marinos Tsagkarakis, Dimitris Tsoublekas, Alexis Vasilikos, Lukas Vasilikos, Nikolas Ventourakis and Eirini Vourloumi.

More info at http://bit.ly/2K4xl9S

Τι έχει συμβεί με την κατάσταση της πολιτικής μας; Κάποτε οι πολιτικοί κινούνταν από ανιδιοτελή κίνητρα ή αλτρουισμό και έμπαιναν στην πολιτική για να προσφέρουν στα κοινά. Την πολιτική την ασκούσαν κατά κύριο λόγο άνθρωποι με παιδεία, ηθική ακεραιότητα και υψηλά ιδανικά. Είναι γεγονός ότι η πολιτική ήταν πάντοτε επιρρεπής στη διαφθορά και την κατάχρηση εξουσίας, αλλά τα τελευταία χρόνια η διαφθορά και το προσωπικό συμφέρον — ή τα συμφέροντα των επιχειρήσεων και των πολυεθνικών εταιρειών — μοιάζουν να υπερισχύουν αντί αυτών των ψηφοφόρων. Οι πολίτες υπάρχουν για να χειραγωγούνται παρά για να υπηρετούνται, οι αρνητικές – και πολλές φορές τοξικές – πολιτικές εκστρατείες είναι ο κανόνας, τα σκάνδαλα αφθονούν, οι συγγνώμες μοιράζονται ελαφρά τη καρδία και αμέσως μετά ξεχνιούνται όλα.Η ψήφος δεν αντιπροσωπεύει πια πραγματική επιλογή αλλά ‘το μη χείρον βέλτιστον’. Δεν αποτελεί έκπληξη το ότι όλο και λιγότεροι πολίτες εμφανίζονται στις κάλπες.

Εξάλλου, γινόμαστε μάρτυρες μιας χυδαιοποίησης της γλώσσας της πολιτικής, απλοϊκών και πολωτικών επιχειρημάτων και ενός λόγου που απευθύνεται στους συλλογικούς φόβους των ανθρώπων αντί να καταπιάνεται με τα πραγματικά και καυτά ζητήματα. Μπήκαμε στην εποχή της κορύφωσης της “ψυχοπολιτικής” – της αλληλεπίδρασης μεταξύ πολιτικής ή πολιτικών φαινομένων και ανθρώπινης ψυχολογίας. Με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο και τον Πούτιν στο Κρεμλίνο, ο όρος αποκτά πια εντελώς νέες προεκτάσεις. Διόλου περίεργο, λοιπόν, που οι περισσότεροι έχουμε κυριευθεί από ένα διαρκές αίσθημα πολιτικής απογοήτευσης. Ο φιλόσοφος Lieven de Cauter ονομάζει ‘πολιτική μελαγχολία’το αίσθημα ψυχολογικής βύθισης – μίγμα ενόχλησης, θυμού, απελπισίας, δυσπιστίας, λύπης και εγκλωβισμού. (Ο τίτλος της έκθεσης έχει εμπνευστεί από το κείμενο του ‘Μικρή Ανατομία της Πολιτικής Μελαγχολίας). Η απογοήτευση με την πολιτική, τις κυβερνήσεις, τους θεσμούς και τα μεγάλα πολιτικά κόμματα είναι σε ύψη-ρεκόρ. Για πρώτη φορά μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, η μεγάλη κρίση που γονάτισε τη δημοκρατία στις δεκαετίες του 1920 και του 1930 μοιάζει και πάλι πιθανή.
Προφανώς υπάρχει κάτι το συστημικά στρεβλό στη σύγχρονη πολιτική. Δεν είναι μόνον η ανεπάρκεια των πολιτικών αλλά και το χάσμα πραγματικότητας και ασυνεννοησίας που τους χωρίζει από τους πολίτες. Εκφράζονται φόβοι για τα ίδια τα θεμέλια της δημοκρατίας, που κινδυνεύει όχι μόνο από την έκρηξη του λαϊκισμού στην Ευρώπη αλλά και από την κυριαρχία των χρηματοοικονομικών θεσμών επί των κρατών. Η Ελλάδα αποτελεί ασφαλώς χαρακτηριστικό παράδειγμα απώλειας της εθνικής κυριαρχίας λόγω χρέους, με τους απλούς πολίτες να καλούνται να ξελασπώσουν μια χώρα που καταχρεώθηκε λόγω κυβερνητικής κακοδιαχείρισης. Η μακρόχρονη οικονομική και πολιτική κρίση στην Ελλάδα έχει οδηγήσει σε απογοήτευση για την πολιτική, δυσπιστία προς τους θεσμούς και ένα αίσθημα συλλογικής απώλειας ισχύος, και τελικά σε μια μετα-ιδεολογική φάση που χαρακτηρίζεται από απάθεια, ατομικισμό και παραίτηση. Όπως το θέτει ο ειδικός στην κοινωνιολογία του δικαίου Ιωάννης Καμπουράκης, “Αυτή η ηττοπάθεια συνεχίζει μια μακρά τάση στην Ελλάδα που ανάγεται στην ήττα της κομμουνιστικής αριστεράς μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο, στη νοσταλγία και την εξιδανίκευση ενός αγώνα ‘που δόθηκε, έστω κι αν χάθηκε’, η οποία αισθητικοποιεί τη σημερινή απάθεια ως μια μορφή πολιτικού πεσιμισμού και μελαγχολίας.”

Οι καλλιτέχνες στην έκθεση Ανατομία της Πολιτικής Μελαγχολίας διερευνούν το φαινόμενο και αποκαλύπτουν τις πτυχές του μεταφράζοντάς τις σε χαρακτηριστικές εικόνες μέσω της φωτογραφίας ή του βίντεο, ως επί το πλείστον. Πώς φτάσαμε ως εδώ; Μπορούμε να φανταστούμε κάποια διέξοδο; Η Ανατομία της Πολιτικής Μελαγχολίας κατοπτρίζει την παρούσα στιγμή, η οποία συχνά αναφέρεται λανθασμένα ως καταναλωτικό προϊόν της ‘πολιτικής της ικανοποίησης’ (‘politicsofcontent’), δηλαδή της αποχαύνωσης που προκαλεί ο ακραίος καταναλωτισμός. Οι μελέτες όμως καταδεικνύουν το ακριβώς αντίθετο: μια πολιτική απογοήτευσης λόγω του σημερινού status quo. Η έκθεση επισημαίνει τους κινδύνους της πολιτικής απάθειας και το ότι, παρά τα όσα ισχυρίζεται η νεοφιλελεύθερη διαλεκτική, η κοινωνία υπάρχει. Είναι εύκολο σε αυτό το ναδίρ πολιτικής ποιότητας να γίνει κανείς κυνικός, αδιάφορος ή ακόμα και να παραιτηθεί. Ωστόσο, κατά τον συγγραφέα και ακτιβιστή George Monbiot, οι απαρχές μιας νέας κοινωνιοκρατίας (sociocracy) διαφαίνονται ήδη. Και εναλλακτικές υπάρχουν.

Μεταξύ άλλων, ο Monbiot συνιστάριζική αναμόρφωση της χρηματοδότησης υποψηφίων και κομμάτων, μείωση της δυνατότητας των εταιρειών για αγορά πολιτικού χώρουκαι βοήθεια προς τους ψηφοφόρους ώστε να κάνουν εγνωσμένες επιλογές. Τέτοια παραδείγματα υπάρχουν ήδη, όπως στη Γερμανία όπου μέσω της ομοσπονδιακής υπηρεσίας αγωγής του πολίτη εκδίδονται έγκυροι αλλά και εύληπτοι οδηγοί ως προς τα καίρια πολιτικά ζητήματα και επιχειρείται η προσέγγιση ομάδων που απορρίπτουν τη δημοκρατική πολιτική διαδικασία. Άλλο παράδειγμα είναι η Σουηδία με το σύστημα Smartvote, που δίνει μια σειρά πολιτικών επιλογών με τις οποίες μπορεί κανείς να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει και κατόπιν να συγκρίνει τις απαντήσεις του με τις θέσεις των κομμάτων και των υποψηφίων που κατεβαίνουν στις εκλογές. Ο Monbiot υποστηρίζει ότι μια νέα μέθοδος με το όνομα ‘κοινωνιοκρατία’ θα μπορούσε να ενισχύσει τη δημοκρατία. Πρόκειται για ένα σύστημα σχεδιασμένο να παράγει συμμετοχικές αλλά παμψηφεί αποφάσεις, ενθαρρύνοντας τα μέλη μιας ομάδας να εξακολουθήσουν να φέρνουν αντιρρήσεις σε μια πρόταση έως ότου καταλήξουν συλλογικά σε μια απάντηση που θα είναι αποδεκτή από όλους.

Είναι σαφές ότι η πολιτική πρακτική πρέπει να αναμορφωθεί έτσι ώστε να μην εκπροσωπεί ήδη συγκροτημένες ταυτότητες αλλά να συγκροτεί ταυτότητες. Αυτό απαιτεί νέους τρόπους αντισυμβατικής πολιτικής σκέψης, μια νέα αίσθηση του επείγοντος ως προς τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία της δημοκρατίας και μια ανοιχτή συζήτηση για τα υπέρ και τα κατά της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Η Ανατομία της Πολιτικής Μελαγχολίας προσπαθεί συνεπώς τόσο να συλλάβει την πολυπλοκότητα της στιγμής όσο και να βοηθήσει στο να φανταστούμε τα πράγματα αλλιώς.

Κατερίνα Γρέγου, επιμελήτρια

• Lieven de Cauter, «Small Anatomy of Political Melancholy»
  http://crisiscritique.org/special09/cauter.pdf
• Ιωάννης Καμπουράκης, «Political disillusionment in Greece: toward a post-political state?»
  https://www.opendemocracy.net/can-europe-make-it/ioannis-kampourakis/political-disillusionment-in-greece-toward-post-political-state
• George Monbiot, «Our democracy is broken, debased and distrusted – but there are ways to fix it»
  https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/jan/25/democracy-broken-distrusted-trump-brexit-political-system

Αυτές είναι βεβαίως ώριμες ευρωπαϊκές κοινωνίες, η ύπαρξη των οποίων αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή τέτοιων νέων μοντέλων. Απαιτείται η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για μια νέα πολιτική εκπαίδευση και μια νέα πολιτική κουλτούρα.

Υστερόγραφο: Ο πολιτικός λήθαργος των πολιτών λόγω πολιτικών που αδιαφορούν για τα πραγματικά και φλέγοντα κοινωνικοπολιτικά και πολιτιστικά προβλήματα είναι όντως προφανής. Αλλά η σύλληψη και η παρουσίαση ενδεχόμενων λύσεων δεν είναι. Η σημερινή απαισιοδοξία συνιστά ένα ισχυρό κίνητρο για να ξαναδούμε ορισμένες καταφανείς αδικίες στην κοινωνία .Η τρέχουσα κατάσταση των πραγμάτων είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο πρέπει τώρα να σκεφτούμε πώς θα βγούμε από αυτό το αδιέξοδο. Είναι καιρός να αντισταθόυμε στην απάθεια και την παραίτηση και να αναλύσουμε συστηματικά τις πιθανές οδούς διαφυγής από αυτό που μας κατατρέχει. Η έκθεση πραγματοποιείται σε μια καίρια στιγμή και, διακρίνοντας μια επείγουσα ανάγκη, αξιοποιεί τον δημόσιο διάλογο που διαφαίνεται γύρω μας, ιδίως στην Ελλάδα, στην Ευρώπη αλλά και σε όλο τον κόσμο. (Κ.Γ.)

Στην έκθεση συμμετέχουν οι:
Ειρήνη Ευσταθίου / Κατερίνα Αποστολίδου / Δημήτρης Τσουμπλέκας /Nestori Syrjälä / Μαρίνα Γιώτη / Ariane Loze / Σπύρος Κοκκώνης / Γιώργος Πρίνος / Γιώργος Καραηλίας / Georges Salameh

INFO
Art Space Pythagorion | Πυθαγόρειο, Σάμος
“Ανατομία της Πολιτικής Μελαγχολίας”
Eπιμελήτρια: Κατερίνα Γρέγου | Βοηθός Επιμελήτρια: Ιόλη Τζανετάκη
Διάρκεια έκθεσης: 4 Αυγούστου έως 30 Σεπτεμβρίου
Επίσημα εγκαίνια: 3 Αυγούστου 2018
Ώρες λειτουργίας: Καθημερινά 10:00 – 13:00 και 19:00-00:00
Εισιτήρια: 2€ / Δωρεάν για παιδιά, φοιτητές και ανέργους
***Τα έσοδα θα διατεθούν σε μη κερδοσκοπικοπικές πολιτιστικές δράσεις στη Σάμο.

Χορηγός επικοινωνίας: Samos24.gr