Διάβασα πως αγαπάς τα ταξίδια. Η φωτορεπόρτερ Margaret Bourge – White έλεγε πως η κάμερα σε παίρνει από το χέρι, όταν αφεθείς να σε κυριεύσει το θέμα. Στην φωτογραφία ίσως αυτό να χρειάζεται λοιπόν. Γιατί τελικά είναι και αυτό ένα ταξίδι με την κάμερα. Το πρώτο…

Τα ταξίδια ήταν ο λόγος που ασχολήθηκα με τη φωτογραφία. Σκέφτηκα ότι θα πρέπει να επιλέξω κάποιο επάγγελμα που θα μου δίνει τη δυνατότητα να ταξιδεύω. Η φωτογραφία και το ταξίδι είναι δύο έννοιες άμεσα συνδεδεμένες, από τη στιγμή που σχεδόν όλοι μας έχουμε την τάση να βγάζουμε φωτογραφίες όταν ταξιδεύουμε. Προσπαθώ λοιπόν μέσα από τον φακό μου να αποτυπώνω την αίσθηση που μου άφησε η κάθε χώρα που επισκέφτηκα, φωτογραφίζοντας στιγμές καθημερινότητας των ντόπιων, γιατί η κάθε χώρα είναι οι άνθρωποι που την κατοικούν.

Τι κάνει μια φωτογραφία να αντέχει στον χρόνο, ειδικά μια φωτογραφία που περιέχει ειδήσεις;
Δεν υπάρχει κάποια μαγική συνταγή. Σίγουρα παίζει ρόλο το πόσο σημαντικό είναι το γεγονός που φωτογραφίζεις και φυσικά η ικανότητά σου να αποτυπώσεις μία κατάσταση με μια διαφορετική οπτική από τους συναδέλφους σου. Θα πω επίσης ότι παίζει ρόλο και η τύχη, για παράδειγμα να βρίσκεσαι κάπου για ένα θέμα, το οποίο θα το έχεις μόνο εσύ.

Η Decisive Moment, η αποφασιστική στιγμή, όπου το αδύνατο γίνεται πραγματικότητα, είναι ένας στόχος για σένα τον φωτορεπόρτερ, ή προτιμάς την τάξη του χάους;
Και τα δύο θα έλεγα. Μπορώ να πω ότι μου αρέσει το κάδρο μου να έχει αρκετά επίπεδα, όπου σε κάθε επίπεδο να γίνονται διαφορετικά πράγματα. Συνήθως αυτές είναι οι εικόνες που θα μου κάνουν εντύπωση και θα επιλέξω. Εννοείται βέβαια ότι, όταν κάνεις φωτορεπορτάζ, μερικές φορές είναι αδύνατο να έχεις τον απόλυτο έλεγχο του κάδρου σου, για τον λόγο ότι όλα γίνονται πολύ γρήγορα. Γι’ αυτόν τον λόγο απαντώ ότι οι εικόνες περιέχουν και τα δύο.

Γενικά ο φωτογράφος και ειδικότερα ο φωτορεπόρτερ εκ φύσεως και εκ θέσεως, έχει την επιθυμία να ανοίξει κλειστές πόρτες, να ανακαλύψει. Αναρωτιέμαι όμως μήπως στην ουσία απλά ψάχνει να ανακαλέσει τον ίδιο του τον εαυτό, μέσα από τις εικόνες που τον κατακλύζουν, ειδικά σε περιοχές με μεγάλη ένταση.
Έχεις την επιθυμία να καταγράψεις την ιστορία. Να πεις στον εαυτό σου ότι ήμουν εκεί και τα γεγονότα πέρασαν μπροστά από τα μάτια μου. Έτσι απέκτησα την δικιά μου αυθεντική άποψη. Δεν το είδα από την τηλεόραση ή από τις εικόνες κάποιου άλλου. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, που δεν είναι πάντα εύκολες, ανακαλύπτεις τα όριά σου και μαθαίνεις τον εαυτό σου. Κάνεις πράγματα, τα οποία δεν πίστευες ποτέ ότι θα έκανες και, όπως είναι αναμενόμενο, αλλάζει όλη σου η ζωή, αναλόγως από ποια συναισθηματική βάση έχεις ξεκινήσει. Αν θα ήθελα να βγάλω κάποιο συμπέρασμα για όλα αυτά τα χρόνια, θα έλεγα με κάθε ειλικρίνεια ότι έγινα πιο σκληρός και ότι πλέον βλέπω τα πράγματα με έναν πιο ρεαλιστικό και όχι τόσο ρομαντικό τρόπο.

Έχει γραφτεί πολλές φορές ότι ένα δύσκολο γεγονός, αν φωτογραφηθεί ξανά και ξανά, χάνει την ένταση της τραγικότητάς του και η αποτίμηση της δύναμής του αλλάζει. Πιστεύεις ότι αυτό ίσως είναι ένας κίνδυνος;
Πιστεύω ότι ο άνθρωπος είναι ικανός να συνηθίζει τα πάντα και, δυστυχώς, αυτό περιλαμβάνει και τα πιο ακραία και βίαια πράγματα. Δεν πιστεύω ότι ευθύνεται η φωτογραφία ή ο φωτογράφος γι’ αυτό, απλώς η τραγικότητα που προβάλλεται μέσω μιας εικόνας είναι ένα ακόμα στοιχείο που συνηθίζεται από το ανθρώπινο μάτι. Υπάρχουν πολλά ακόμα πράγματα που τα κάνουμε στοιχεία της καθημερινότητάς μας και τα θεωρώ εξίσου τραγικά με την ασέβεια ως προς την ανθρώπινη ζωή και την βιαιότητα.

Κοιτώντας τις φωτογραφίες σου και ειδικά στην ενότητα Idomeni: Exodus, ένιωσα ότι  προσεγγίζεις το θέμα σου με ιδιαίτερα προσωπική ματιά και με διάθεση υπερβατική. Εννοώ πως παρ’ όλο που το περιεχόμενο ήδη στέκει από μόνο του, υπάρχει και μια περιοχή γεμάτη μαγεία στο κάδρο σου και μάλιστα εσύ εστιάζεις σε αυτήν. Επίσης καταργείς, ευτυχώς για μένα, πολλούς κανόνες. Τελικά, ίσως ο καλλιτέχνης να είναι πάντα παρών μέσα στον φωτορεπόρτερ. Έτσι πρέπει;
Ποτέ δεν ξεκινάς σαν φωτορεπόρτερ. Ξεκίνησα το 2011, βγάζοντας φωτογραφίες στον δρόμο, συνέχισα και τα υπόλοιπα χρόνια να το κάνω, παράλληλα με το φωτορεπορτάζ και ακόμα το κάνω στα ταξίδια μου. Η φωτογραφία δρόμου με βοήθησε να μην διστάζω να φωτογραφίζω ανθρώπους, ένα πρόβλημα που το αντιμετώπιζαν αρκετοί άλλοι που ξεκινούσαμε μαζί. Δεν μου αρέσει να ακολουθώ κανόνες όταν συνθέτω το φωτογραφικό μου κάδρο. Απλώς προσπαθώ ώστε οι περισσότερες εικόνες μου να δημιουργούν, παρά να απαντάνε σε ερωτήματα. Επίσης, αποφεύγω να βάζω ταμπέλες στον εαυτό μου, όπως «καλλιτέχνης».

Ακούγεται συνεχώς ότι για να έχουμε μια καλή φωτογραφία πρέπει να πλησιάσουμε πολύ κοντά στο θέμα μας. Βέβαια υπάρχει ο φόβος και άλλα έντονα συναισθήματα.  Στις ακραίες καταστάσεις πώς λειτουργεί αυτό στον φωτογράφο, συμβαίνει μια μάχη μαζί τους; Γιατί η αδρεναλίνη καμιά φορά ίσως είναι εθιστική…
Όσον αφορά τον γνωστό κανόνα του Robert Capa περί απόστασης, συμφωνώ απόλυτα. Η κοντινή απόσταση με το θέμα της φωτογράφισης δεν είναι πάντα εφικτή για τους φωτορεπόρτερ, αλλά σίγουρα είναι το ζητούμενο. Ο στόχος κάθε φορά που φωτογραφίζουμε είναι να φτάνουμε κοντά στο θέμα μας. Δεν γνωρίζω κάποιον συνάδελφο, που να μην νιώθει φόβο. Άλλωστε ο φόβος τις περισσότερες φορές είναι αυτός που σε κρατάει ασφαλή. Εκείνη τη στιγμή νιώθεις μια απογοήτευση γιατί σκέφτεσαι, ότι σε περίπτωση που είχες ρισκάρει λίγο παραπάνω ίσως να είχες καλύτερες εικόνες, αλλά σε βάθος χρόνου, όσο ωριμάζει η σκέψη σου και όσο ωριμάζεις φωτογραφικά, καταλαβαίνεις ότι για να συνεχίσεις να κάνεις αυτό που αγαπάς θα πρέπει να είσαι ζωντανός και αρτιμελής, οπότε μάλλον έπραξες ορθά.  Επίσης, όσο ωριμάζεις σαν φωτογράφος, συνειδητοποιείς ότι οι πιο όμορφες εικόνες δεν βρίσκονται πάντα εκεί που υπάρχει ο κίνδυνος. Δεν νομίζω ότι η αδρεναλίνη στο επάγγελμά μου είναι εθιστική, αντιθέτως θεωρώ ότι η καταγραφή της ιστορίας είναι εξαιρετικά εθιστική. Η αίσθηση του να φωτογραφίζεις ένα μεγάλο γεγονός και να γίνεσαι μάρτυρας μιας ιστορίας αποτελεί την κινητήριο δύναμη για κάθε φωτορεπόρτερ.

«I work in history, I’m a storyteller» απαντούσε ο Sebastiao Salgado στην αιώνια ερώτηση αν είναι καλλιτέχνης. Πιστεύεις ότι χρειάζεται τελικά να γίνεται αυτή η ερώτηση;
Θα έλεγα ότι λέμε μια ιστορία με μια καλλιτεχνική προσέγγιση, αλλά θεωρώ την ερώτηση περιττή, γιατί πιστεύω ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που εργάζονται στον χώρο μου δεν έχουν κάποια ανάγκη να προσδιορίζονται ως καλλιτέχνες.

Φαίνεται πάντως ότι οι φωτορεπόρτερ ειδικά, έχουν τα ίδια διλήμματα με τους ιστορικούς όσον αφορά την εμπλοκή τους στη καταγραφή των γεγονότων. Άραγε η «αλήθεια» είναι «αληθινά» εκεί έξω και περιμένει να γίνει γνωστή, ή μήπως το κάθε κλικ είναι μια προσωπική «ηθική» τοποθέτηση; Έτσι, η φωτογραφία γίνεται ένα όπλο, την ίδια στιγμή που είναι και ένα εμπόρευμα…
Μέσα από τις φωτογραφίες μας ενημερώνεται και επηρεάζεται ο κόσμος. Αυτό αμέσως σε γεμίζει με μεγάλη αίσθηση ευθύνης. Γι’ αυτό αν θέλεις να λέγεσαι σοβαρός επαγγελματίας, στην καταγραφή των γεγονότων δεν υπάρχουν διλήμματα, υπάρχει μόνο αυτό που πραγματικά συμβαίνει. Φωτογραφίζεις αυτό που υπάρχει, γράφεις μια λεζάντα με αυτό που γίνεται στην εικόνα σου, η οποία – εννοείται – ανταποκρίνεται εντελώς στην πραγματικότητα, χωρίς να παίρνεις κάποια ιδεολογική θέση, και τίποτα παραπάνω. Εννοείται ότι δεν έχεις τον έλεγχο του πώς θα χρησιμοποιηθεί η φωτογραφία σου, από τη στιγμή που αποτελεί εμπόρευμα. Αν η αλήθεια βρίσκεται εκεί έξω άραγε, θα ρωτούσα με τη σειρά μου, ποια από όλες τις αλήθειες; Κατά την ταπεινή μου άποψη, η αρχή της ανθρώπινης ύπαρξης είναι η υποκειμενικότητα.

Πόσο πολύ επεμβαίνεις τεχνικά στις φωτογραφίες σου;
Κάνω τα απολύτως βασικά πράγματα στο Photoshop, όπως ρύθμιση της έκθεσης και ρύθμιση της αντίθεσης.

«Καλύτερα μια μικρή κάμερα μαζί μου, παρά μια μεγάλη στο σπίτι» λένε, εξάλλου έχουν γίνει και φωτορεπορτάζ με iPhone, όμως ο επαγγελματίας έχει ανάγκη από τεχνικό εξοπλισμό. Πώς αντιμετωπίζεις το θέμα;
Σίγουρα ο εξοπλισμός είναι κάτι που κάνει τη ζωή σου πιο εύκολη, αλλά δεν πιστεύω ότι είναι αυτός που κάνει την διαφορά στο αισθητικό αποτέλεσμα μιας εικόνας, τουλάχιστον στον βαθμό που πιστεύεις, όταν μπαίνεις στον χώρο της φωτογραφίας. Εννοείται ότι υπάρχουν κάποιοι τομείς της φωτογραφίας, όπου παίζει μεγαλύτερο ρόλο, όπως το αθλητικό ρεπορτάζ. Υπάρχουν κάποια βασικά εργαλεία στο επάγγελμα αυτό, τα οποία είναι απαραίτητα να έχεις, ώστε να παραμένεις ανταγωνιστικός, π.χ. ένας καλός φακός ζουμ και ένας τηλεφακός.

Μετά από τα φωτογραφικά και όχι μόνο ταξίδια σου θέλω να σε ρωτήσω, αν οι άνθρωποι είναι εκείνο που πιό πολύ μένει στην μνήμη σου. Και κυρίως αυτό που μένει στις φωτογραφίες σου…
Οι άνθρωποι είναι αυτοί που χαρίζουν την ταυτότητα σε κάποιο μέρος. Φωτογραφίζω στιγμές της καθημερινότητας στα ταξίδια μου και τον τρόπο που αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον.

Ασχολείσαι επαγγελματικά με την φωτογραφία. Πώς είναι να κάνει κάποιος δουλειά του, αυτό που του αρέσει;
Ναι, ασχολούμαι επαγγελματικά με την φωτογραφία από το 2012. Είναι κάτι που δεν το αλλάζω με τίποτα και νιώθω ιδιαίτερα τυχερός που έχω την πολυτέλεια να κάνω επάγγελμα αυτό, που ξεκίνησε σαν ένα χόμπι. Αυτό ξέρω να κάνω και αυτό θέλω να κάνω μέχρι το τέλος της ζωής μου. Είναι κρίμα να σπαταλάς χρόνο από την ζωή σου κάνοντας κάτι που δεν σου αρέσει.

Έχεις –ακόμα και τώρα- κάποιον φωτογράφο πρότυπο στο μυαλό σου;
Ο πρώτος φωτογράφος που είδα εικόνες του και με έκανε να θέλω επειγόντως να αποκτήσω μια κάμερα για να ξεκινήσω, ήταν ο Steve Mc Curry λόγω της ταξιδιωτικής φωτογραφίας. Στην πορεία επηρεάστηκα από φωτογράφους όπως ο James Nachtwey, o David Alan Harvey, ο Alex Webb, αλλά και πολλοί άλλοι.

Ο Γιάννης Παπανίκος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη.

Το 2011 ξεκίνησε να παρακολουθεί μαθήματα φωτογραφίας στο εργαστήρι της Stereosis στη Θεσσαλονίκη. Από το 2012 ασχολείται επαγγελματικά με τον χώρο του φωτορεπορτάζ, καλύπτοντας θέματα επικαιρότητας. Το 2014 άρχισε να συνεργάζεται με το Φωτοειδησεογραφικό πρακτορείο Fos Photos, ενώ από το τέλος του ίδιου χρόνου έως και σήμερα ξσυνεργάζεται με το διεθνές πρακτορείο ειδήσεων Associated Press. Παράλληλα εργάζεται για το Ελληνικό πρακτορείο InTime. Μέσα σε αυτά τα χρόνια έχει καλύψει γεγονότα όπως ο πόλεμος στο Κομπάνι, στα σύνορα Τουρκίας – Συρίας, η προσφυγική κρίση, καθώς και η Ελληνική οικονομική κρίση.

Η δουλειά του έχει βραβευτεί και έχει δημοσιευθεί σε διεθνή μέσα ενημέρωσης.

https://giannispapanikos.com/
https://www.instagram.com/giannispapanikos/

https://www.facebook.com/giannis.papanikos.5/

Η Θαλασσινή Δούμα έχει φωτογραφίσει σαν φωτορεπόρτερ εμπόλεμες ζώνες, περιοχές με εντάσεις πολιτικές και ιστορικές, αλλά έχει επίσης προσεγγίσει με δημιουργική διάθεση και έρημα τοπία φύσης και τοπία αστικά, πάντα, νομίζω, με πρόθεση μέσα από τα ταξίδια αυτά να ανακαλύψει αυτό που συνδέει όλα τα παραπάνω…

Παρακολουθώντας την περιγραφή στις υπέροχες φωτογραφικές σου ενότητες DISSOLVING TRAVELLERS και LINES, διαβάζω ξανά και ξανά για ένα ταξίδι… Το ταξίδι μαζί με μια κάμερα φωτογραφική είναι, λοιπόν, για σένα η αρχή και – γιατί όχι; – και το τέλος κι αυτό, προσωπικά, μου ακούγεται σαν μια νίκη απέναντι σε αυτό το «τέλος», μια καθαρή υπέρβαση. Τι νομίζεις εσύ η ίδια, που πραγματοποίησες το ταξίδι;
Το ταξίδι είναι ατέρμονο… Κάθε τέλος περιμένει μια καινούργια αρχή και αντίστροφα. Τα επίπεδα είναι πολλά και έχεις πάντα να ανακαλύψεις, ακόμη και μέσα από ίδια περάσματα διαδρομής. Το ταξίδι με την ευρεία έννοια είναι το ζητούμενό μου. Ο φακός, το μέσο που μου ανοίγει περάσματα και ορίζοντες σε ταξίδια πολλών επιπέδων. Η τριλογία ‘’JourneyintheLabyrinth’’ (Ταξίδι στον Λαβύρινθο),που δούλεψα στους πάγους της Γροιλανδίας που λιώνουν, σε υπόγεια φαράγγια της Αριζόνας και στην μητρόπολη της Νέας Υόρκης, είναι μια μακριά πορεία – μια διαδρομή για την κατανόηση της φύσης και του αστικού χώρου, που συνδιαλέγονται μέσα από ένα σύστημα ανταποκρίσεων και συσχετισμών. Όλα συνδέονται μεταξύ τους, όσο κι αν φαίνονται διαφορετικά ή «απομονωμένα».

Αναφέρεσαι σε όλα τα ταξίδια που μπορούν να γίνουν, ακόμα και τα φανταστικά. Ποιος προορισμός άραγε είναι ο καλύτερος, ο πραγματικός ή ο φανταστικός; Και το ρωτώ γιατί έχεις φωτογραφίσει εμπόλεμες ζώνες, όπου η πραγματικότητα συχνά ξεπερνά την φαντασία…
Το ταξίδι, είτε είναι πραγματικό είτε φανταστικό, μέσα από μια λεπτομέρεια ενός ζουμ, έχει πάντα να σου δώσει. Δούλεψα στο ρεπορτάζ για χρόνια και έχω κάνει αρκετά κοινωνικά ρεπορτάζ σε εμπόλεμες περιοχές, πριν περάσω στη δημιουργική φωτογραφία. Μέσα από αυτή τη διαδρομή έμαθα να παρατηρώ καλύτερα γύρω μου, να ξεπερνώ τα όριά μου, να είμαι σε εγρήγορση και να συλλέγω ό,τι για μένα έχει περισσότερη αξία, ακόμη και μια λεπτομέρεια.

Σε αυτή τη διαδικασία, αναρωτιέμαι συχνά, είναι η κάμερα αυτή που κυριαρχεί ή μήπως ο φωτογράφος επιδιώκει να κυριαρχήσει επάνω της -και φυσικά στο αποτέλεσμα. Μια σχέση ίσως ερωτική…
Η κάμερα είναι το μέσο και υπάρχει μια σχέση ιδιαίτερης αγάπης με αυτήν, δεν υπάρχει σχέση κυριαρχίας, Ο φωτογράφος θα βγάλει την εσωτερικότητα, ακόμη και αν δεν το επιδιώκει. «Δεν δημιουργείς μια φωτογραφία μόνο με τη μηχανή σου. Όταν φωτογραφίζεις, φέρεις μαζί σου όλες τις εικόνες που έχεις δει, όλα τα βιβλία που έχεις διαβάσει, τη μουσική που έχεις ακούσει, τους ανθρώπους που έχεις αγαπήσει». Για τον Ansel Adams, η φωτογραφική μηχανή είναι το μέσο που σου επιτρέπει να βγάλεις τα συναισθήματα από την καρδιά. Έτσι, μια εικόνα δεν είναι απλή απεικόνιση της πραγματικότητας, αλλά και μεταφορά αυτού που αισθάνεσαι και έχεις βιώσει.

Παρατηρώ την δική σου διακριτική απουσία, καθώς και την απουσία άλλων ανθρώπων, σε κάποιες ενότητές σου. Ο Ansel Adams, όταν ρωτήθηκε κάποτε κάτι παρόμοιο, απάντησε πως στην φωτογραφία, υπάρχουν τουλάχιστο δύο άνθρωποι πάντα. Ο φωτογράφος και ο θεατής. Τι σκέφτεσαι για αυτό;
Ο φωτογράφος είναι πάντα παρών, ακόμη και αν φαίνεται ότι υπάρχει διακριτική απουσία. Στο σχόλιο «δεν υπάρχουν άνθρωποι σε αυτές τις φωτογραφίες» ο Ansel Adams απαντά, όπως είπες, «υπάρχουν πάντα δύο άνθρωποι: ο φωτογράφος και ο παρατηρητής». Στη σκέψη του Adams, η ενσυναίσθηση είναι το βασικό συστατικό κάθε φωτογραφικής έκφρασης, αλλά έχει ως στόχο να μεταφέρει τα συναισθήματά του στον παρατηρητή και να μη σταματά ποτέ στον εαυτό του. Αναφέρει επίσης: «Πάντα πίστευα ότι η φωτογραφία είναι σαν ένα αστείο: αν πρέπει να το εξηγήσεις, δεν βγήκε καλά».

Η έλλειψη περιγράμματος στην εικόνα, με τα κοντινά close up και τις λεπτομέρειες, μας απομακρύνει από την αναγνώριση της ταυτότητας του ειδώλου, την ευκολία αναπαράστασής του, και μας κατευθύνει στον πυρήνα του, δηλαδή στην ουσία της ύλης.  Αυτό είναι ήδη ένα ταξίδι. Άραγε πρόκειται για μια αισθητική προσέγγιση που επικαλείται την παγκόσμια ανθρώπινη φύση;
Με την  αφαίρεση, την απομάκρυνση του περιττού και του περιγράμματος, που κάνει αναγνωρίσιμο το περιεχόμενο της εικόνας, με στόχο να φθάσουμε πιο κοντά στον πυρήνα του, είναι σαν να κάνουμε μια υπέρβαση. Ξεπερνάμε το προφανές, για να δώσουμε πιο ελεύθερο πεδίο ανάγνωσης και είναι σίγουρα μια πολύ ενδιαφέρουσα, όχι εύκολη πρόκληση. Να δούμε περισσότερα δείχνοντας λιγότερα. Αυτό δεν είναι τελικά το ζητούμενο στην τέχνη;

Η επανάληψη των τόσο όμορφων γραμμών σου, σε μένα τουλάχιστο, δημιούργησε πολύ άμεσα την αίσθηση κάποιου ρυθμού, μια μουσικότητα που οδηγεί κατευθείαν στους κτύπους της καρδιάς και, έτσι, στην αρχή της ανθρώπινης ύπαρξης. Κάποτε που με απασχόλησε το θέμα, διάβασα ότι οι γλώσσες της τέχνης είναι κρυφές αδελφές της μουσικής (νομίζω το είπε ο Αντρέ Μαλρώ). Τι πιστεύεις για αυτό;
Θεωρώ ότι η μουσική είναι η πρώτη των τεχνών και ο αριθμός είναι η αρχή των όλων. Σύμφωνα με τον Πυθαγόρα, τα στοιχεία των αριθμών είναι στοιχεία όλων των όντων. Τα πάντα διέπονται από μια τάξη αριθμητική, στην οποία και δομούνται. Στην ενότητα Lines, μέσα από την αφαίρεση, έφθασα μέχρι την αρχική σύλληψη των γραμμών των φουτουριστικών κτιρίων του Μανχάταν. Την ενότητα αυτή δούλεψα μετά από ένα ταξίδι στην έρημο της Αριζόνα και στη συνέχεια συνειδητοποίησα ότι, με τον τρόπο αυτό, βρήκα τελικά τη σύνδεση με τα υπόλοιπα και την αρμονία που προσωπικά γύρευα.

Στην ενότητα LeanOn, οι λεπτομέρειες με το αστραφτερό ασπρόμαυρό τους κάνουν τα ποδήλατα να αποκτούν πνευματικότητα. Αυτό ζητούσες άραγε; Πάντα σε τέτοιες προσεγγίσεις, θα έρχεται στο μυαλό του θεατή, η ερώτηση «γιατί;». Ποια απόφαση περιλαμβάνει αυτή η φωτογράφιση;
Η ενότητα LeanOn (Στηρίζομαι) όπως και τα υπόλοιπα θέματά μου, έρχονται μόνα τους… Δεν γνωρίζω εξαρχής πού τελικά θα οδηγηθώ μέσα από τη φωτογραφική, αλλά ταυτόχρονα και εσωτερική εξερεύνησή μου. Στην αναζήτηση αυτή, το ζητούμενο είναι να  συνυπάρχουν το μάτι, η ψυχή και το μυαλό. Έτσι, το βίωμα ξεπερνά την απλή καταγραφή. Να δούμε το μη άμεσα ορατό. Μέσα από την εξερεύνηση και την αποκωδικοποίηση των μηνυμάτων που λαμβάνουμε από το περιβάλλον, έρχεται και ο εσωτερικός διάλογος, η δημιουργική σκέψη. Πρώτα μαθαίνεις να αφουγκράζεσαι γύρω σου και μετά μέσα σου.

Τα ποδήλατα είναι μια ιδιαίτερα αγαπημένη μου ενότητα. Όχι τυχαία, η αγάπη μου για το ποδήλατο είναι παιδική, άρα βαθιά εγγεγραμμένη. Είναι μια μνήμη ελευθερίας και συντροφικότητας απ’ τα παιδικά χρόνια. Η προσέγγιση σήμερα μέσα από τον φακό μου παραμένει βέβαια συναισθηματική, αλλά με μια αφαιρετική τάση. Τα ποδήλατα αφύπνισαν μνήμες… με έκαναν να δω με τα μάτια της ψυχής. Μου δημιούργησαν την επιθυμία να αναδείξω με νοσταλγία βασικές συναισθηματικές ανάγκες του ανθρώπου. Έτσι, οι λεπτομέρειες των ποδηλάτων αποκτούν σχεδόν ανθρώπινη υπόσταση, δημιουργούν συναισθηματικές καμπύλες, καθώς επίσης και την αίσθηση της ανθρώπινης επαφής. Τα αποσπάσματα – μέλη του ποδηλάτου, συμβολικά παραπέμπουν στον άνθρωπο και τη ζωή του. Με τον τρόπο αυτό, η υποστήριξη, το αγκάλιασμα, ο ερωτισμός και η συγκίνηση ξεπηδούν από τα μεταλλικά του στοιχεία.

Πίστευα παλιά ότι από τη στιγμή που κάποιος κάνει crop στην φωτογραφία, λέει ψέματα… Τελικά, πόσο μπορεί κανείς να επέμβει τεχνικά σε αυτήν; Μια μετα-μοντέρνα ίσως απάντηση είναι «όσο θέλει»;
Επιδιώκω οι ασπρόμαυρες εικόνες μου να είναι πάντα full-frame τυπωμένες. Μ’ αρέσει να φροντίζω το κάδρο μου και να είμαι σίγουρη ότι έχω αυτό που θέλω την ώρα της λήψης. Ηλεκτρονική επεξεργασία κάνω μόνο για τα πολύ βασικά, όπως το κοντράστ. Η επέμβαση είναι θέμα επιλογής και σίγουρα σε κάποιους δίνει ελευθερία για τη δημιουργία μιας άλλης εικόνας.

Μπορεί ο καθένας να «δει» μια φωτογραφία; Και να τραβήξει μια φωτογραφία αντίστοιχα;
Ο καθένας μπορεί να προσπαθήσει να τραβήξει μια αντίστοιχη φωτογραφία, αντιγράφοντας, αλλά δεν μπορεί να είναι ποτέ η ίδια. Θα στερείται την ενέργεια, την εσωτερικότητα και, κυρίως, τον προσωπικό διάλογο του φωτογράφου με το θέμα.

Εσύ πότε και πώς ξεκίνησες αυτή τη σχέση; Μια σχέση που δεν δείχνει πως πρόκειται να τελειώσει…
Την αγάπη μου για τη φωτογραφία, που σίγουρα δεν έχει τέλος, συνειδητοποίησα στην εφηβεία. Το όνειρό μου να γίνω φωτογράφος άρχισε να γίνεται πραγματικότητα όταν με εξετάσεις πέρασα στο Κρατικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου και Τηλεόρασης Roberto Rossellini στη Ρώμη, με ειδικότητα τη φωτογραφία σκηνής και το φωτορεπορτάζ. Στη συνέχεια έγινε πραγματικότητα όταν, κρυφά από την οικογένειά μου, ενώ σπούδαζα, κατάφερα να κάνω το πρώτο μου ρεπορτάζ, πολεμικό, στην πρώην Γιουγκοσλαβία, το 1991. Ξεκίνησα με βουτιά στα βαθειά…

Ίσως ο σκοπός όσων κάνουμε, είναι τελικά να ξεπεράσουμε τον εαυτό μας, με κάποιο τρόπο κάθε φορά…

www.thalassinidouma.com

Γιατί φωτογραφίζεις; Eίναι παιχνίδι, δουλειά, χρέος ή κλείνεις το μάτι στο χρόνο…
Τη στιγμή που πατάω το κουμπί του κλείστρου, κλείνω το μάτι και στον χρόνο. Κλείνω όμως το μάτι μου και στον θάνατο. Συνέλαβα σε πολύ μικρή ηλικία την ιδέα του θανάτου, ότι μια ημέρα θα χαθώ, θα φύγω. Είναι σκληρό να το συνειδητοποιείς σε μικρή ηλικία. Φωτογραφίζω γιατί, όταν πατάω το κουμπί της κάμερας νιώθω πως, αυτό που έβγαλα θα μείνει πίσω μου κι ο χρόνος δεν θα το αγγίξει. Η ιδέα ότι θα παραμείνουν στις φωτογραφίες μου αυτά που ζω, αυτά που βλέπω ή σκέφτομαι, μου χαρίζει την ανακούφιση πως κάτι θα μείνει, όταν εγώ θα φύγω. Δεν αντιμετωπίζω αυτό που κάνω μόνο σαν δουλειά, αλλά και σαν τρόπο ζωής. Αυτό με κάνει να νιώθω καλά με τον εαυτό μου. Βέβαια, δεν είναι μεμπτό να το αντιμετωπίζεις και σαν δουλειά, δεν φωτογραφίζουμε άλλωστε όλοι για τον ίδιο λόγο.

Είσαι φωτορεπόρτερ ή τουλάχιστον είσαι και αυτό… Κοιτάζοντας τις φωτογραφίες σου λοιπόν αναρωτιέμαι αν το συναίσθημα στο δημιουργό /φωτογράφο, σ’ αυτόν που βρίσκεται πίσω από την κάμερα, είναι καλός ή κακός παράγοντας; Είναι εφικτό να εκπέμπεις συναισθήματα και όχι μηνύματα;
Θα περιέγραφα τον εαυτό μου ως έναν “καταγραφέα ζωής”. Το συναίσθημα είναι βασικός παράγοντας στην καθημερινότητά μου και προσπαθώ να το ενσωματώνω και στις φωτογραφίες μου. Ναι, πιστεύω ότι το συναίσθημα είναι και καλός και κακός παράγοντας, γιατί βιώνεις πράγματα που κάποιες φορές πρέπει να τα διαχειριστείς μέσα σου, αλλά ταυτοχρόνως να τα προσεγγίσεις από απόσταση, ως φωτογραφικά θέματα. Δεν μπορείς να αποτρέψεις το συναίσθημα, όταν έχεις να κάνεις με ανθρώπινες ζωές. Με βοηθάει πολύ ο τρόπος που τηρώ σαν στάση ζωής. Δεν θέλω να ανήκω κάπου, δεν μου αρέσει η ομαδοποίηση, ούτε θέλω να περιορίζω τη σκέψη μου. Το θετικό σε αυτό είναι ότι προσεγγίζω φωτογραφικά χωρίς ταυτότητες κι ετικέτες τους ανθρώπους που έχω απέναντί μου. Η φωτογραφία με κάνει να σκέφτομαι, να νιώθω και πιστεύω ότι αυτός είναι και ο λόγος που δεν μεταφέρω συχνά μηνύματα μέσα από τα θέματά μου.

Όταν καλύπτεις φωτογραφικά ένα συμβάν, ένα γεγονός, να υποθέσω ότι σκοπεύεις κυρίως στην ανάδειξη του κεντρικού γεγονότος…
Κάποιες φορές ναι, κάποιες άλλες πάλι δεν με ενδιαφέρει και τόσο το κεντρικό θέμα. Στοχεύω περισσότερο σε μια δεύτερη ανάγνωση της φωτογραφίας, γιατί επιθυμώ το κοινό μου να “αναγνώσει” την εικόνα κι όχι απλά να την κοιτάξει. Δεν πετυχαίνει πάντα. Θέλει σκέψη και χρόνο η ορθή ανάγνωση μίας εικόνας. Στόχος μου είναι να καταλήγω σ’ ενδιαφέρουσες φωτογραφίες, όχι απλά όμορφες. Στην εποχή μας όλοι μπορούν να βγάλουν μια ωραία φωτογραφία. Διανύουμε την εποχή των Like. Βλέπουμε τόσες πολλές ωραίες φωτογραφίες στα σόσιαλ μίντια, πατάμε το “μου αρέσει”, αλλά μέσα σε λίγη ώρα τις έχουμε ήδη ξεχάσει. Ενώ άλλες φορές βλέπουμε εικόνες που προσελκύουν το ενδιαφέρον και μας κάνουν να αντιδράσουμε συναισθηματικά και πρακτικά. Μια καλή φωτογραφία για μένα πάντα πρέπει να ξεφεύγει από το ωραίο. Πρέπει να έχει κάτι να πει.

Πρέπει τελικά σε αυτή την διαδικασία να ελέγχει κανείς την καρδιά του ή να την αφήνει ελεύθερη;
Να την αφήνει ελεύθερη φυσικά. Όπως λέει και η πολύ καλή μου φίλη και δασκάλα μου Μάρω Κουρή, το να βλέπουμε με την καρδιά είναι ελευθερία. Να κοιτάζεις με την καρδιά, διατηρώντας την ορθή σκέψη για να μην πέφτεις σε παγίδες. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να κάνουμε ενδιαφέρουσες φωτογραφίες.

Η προσωπική μου, όμως, γνώμη είναι πως το συναίσθημα είναι βασική προϋπόθεση για κάθε δημιούργημα, πόσο μάλλον όταν αφορά μέσο έκφρασης στην τέχνη. Πιστεύεις ότι η φωτογραφία είναι τέχνη;
Ό,τι περιέχει δημιουργία για μένα είναι τέχνη. Η φωτογραφία κινεί τη φαντασία μου, την καρδιά μου και το μυαλό μου, κι ας μην το αντιμετωπίζουν όλοι οι φωτογράφοι με τον ίδιο τρόπο. Όλα είναι θέμα προσέγγισης και ένας σημαντικός λόγος για μένα είναι ο παράγοντας του πώς βλέπεις τα πράγματα στην ίδια σου τη ζωή. Πολλές φορές έχουν υποτιμήσει αυτό που έκανα και ο πατέρας μου, όταν ήμουν μικρός, παρ’ ότι του άρεσε η φωτογραφία, πάντα την υποτιμούσε, όμως δεν πειράζει, γιατί ξέρω πως δεν μπορούν όλοι να το καταλάβουν.

Πες μου – αν θέλεις φυσικά – πώς νιώθεις όταν μια εικόνα δυστυχίας και θανάτου πλασάρεται στον τύπο δίπλα σε εικόνες πλούτου και χαράς; Είναι άραγε ένα παιχνίδι όλο αυτό, που οι θεατές και οι δημιουργοί αναγκαστικά παίζουμε;
Απογοητεύομαι όταν βλέπω κάτι τέτοιο, όμως δεν μου κάνει πλέον εντύπωση, δεν περιμένω από τους ανθρώπους να μπουν στη θέση του άλλου και να κατανοήσουν τα πάντα. Ο θάνατος είναι πλέον μέρος της καθημερινότητας, έχει γίνει ρουτίνα η δυστυχία και ο κόσμος τη θεωρεί δεδομένη, θεωρεί ότι είναι φυσιολογικό να υπάρχουν στον κόσμο μας αυτά. Αυτό κυρίως με στεναχωρεί πιο πολύ, το γεγονός δηλαδή ότι έχουμε αποδεχτεί μέσα μας τη δυστυχία και μας έχει γίνει συνήθεια. Όταν ξεκίνησα να φωτογραφίζω ήμουν πολύ ρομαντικός, πίστευα πως μπορώ ν’ αλλάξω τον κόσμο με αυτό που κάνω, όμως κατάλαβα πως δεν είναι έτσι. Ο κόσμος μας είναι σκληρός, μα όταν μια ημέρα ξυπνήσουμε και ο καθρέφτης έχει σπάσει, τότε μάλλον θα είναι αργά για να τον αλλάξουμε.

Ο Josef Koudelka μπορούσε να μεταμορφώσει ένα κοινωνικό θέμα σε ποιητική εικόνα, κάτι θαυμάσιο κατά την γνώμη μου. Συμφωνείς;
Ναι, συμφωνώ, κι αυτό για να το πετύχει έδωσε χρόνο στο θέμα του, το προσέγγισε σαν άνθρωπος, το έζησε, το βίωσε. Τότε μόνο ξεφεύγεις από την απλή δημοσιογραφική εικόνα και γεννιέται κάτι μαγικό. Αυτό είναι αληθινή φωτογραφία για μένα.

Είδα τη δουλειά σου από τα σύνορα, όπου άνθρωποι προσπαθούν να περάσουν «απέναντι», κάτι σαν αφιέρωση, φόρος τιμής… Σε μια αγαπημένη μου ταινία, την «Άρπα της Βιρμανίας» του Κον Ιτσικάβα, ο ήρωας αφιερώνει την ενέργειά του στο να τιμήσει τους νεκρούς και τους ήρωες. Αξίζει κάτι τέτοιο;
Στόχος μου από την αρχή που ξεκίνησα να φωτογραφίζω το προσφυγικό, ήταν να αφιερώσω όλο μου τον χρόνο φωτογραφίζοντας αυτούς τους ανθρώπους, σαν μάρτυρας της κρίσης. Ήμουν εκεί με ελάχιστα χρήματα, αλλά με πολλή ενέργεια και όρεξη. Προτίμησα συνειδητά να βρίσκομαι κοντά τους κι όχι σ’ έναν καναπέ να βλέπω τηλεόραση ή σε μια καφετέρια της Αθήνας. Υπήρξαν παρά πολλές φορές που μας αγκάλιαζαν ή μας πρόσφεραν ένα ζεστό ποτήρι τσάι για να μας ευχαριστήσουν, γιατί ένιωθαν πως ήμασταν εκεί πρωτίστως για αυτούς. Αυτό δε θα το ξεχάσω ποτέ.

Τι πήρες από την Προσφυγική κρίση;
Αποκόμισα πολλές και δυνατές εμπειρίες από όσα έζησα με τους ανθρώπους αυτούς και κατάλαβα πως τίποτα δεν είναι δεδομένο. Ξεκίνησα με λίγα χρήματα κι ένα σακίδιο στην πλάτη, δίχως να το πολυσκεφτώ. Ένιωθα την ανάγκη να βρεθώ δίπλα τους και να ζήσω σε βάθος την εμπειρία αυτή. Θεωρώ πως έκανα το σωστό και νιώθω καλά με τον εαυτό μου. Έχασα την ασφάλεια και την άνεση της πόλης, του δήθεν αστικού πολιτισμού, μαθαίνοντας τελικά πολλά από αυτούς τους ανθρώπους. Άκουσα τις ιστορίες τους, έκανα φίλους και εξελίχθηκα σαν άνθρωπος, αλλά και σαν φωτογράφος.

Βλέπω ασπρόμαυρες και έγχρωμες φωτογραφίες, με εξίσου καλό αποτέλεσμα. Πώς το αντιμετωπίζεις σαν επιλογή;
Πολλοί λένε πως το χρώμα είναι πιο δύσκολο από το ασπρόμαυρο. Εγώ πάλι λέω πως και για τα δυο πρέπει να έχεις γνώσεις πώς και πού θα τα χρησιμοποιήσεις. Ακόμα το δουλεύω, δεν θεωρώ πως έχω ακόμα το αποτέλεσμα που με ικανοποιεί. Υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που με κάνουν να σκεφτώ πριν επιλέξω με τι θα φωτογραφίσω.

Η μετατόπιση της προσοχής του φωτογράφου στα τεχνικά θέματα μπορεί άραγε να περιορίσει την ουσία του κάδρου;
Ναι, μπορεί να την περιορίσει παρά πολύ. Έχει τύχει πολλές φορές να ακούω συναδέλφους και φίλους να μιλούν συνεχώς για τεχνικά θέματα. Δεν λέω, είναι σημαντικό, όμως δεν πρέπει να μας απασχολεί τόσο πολύ η τεχνική, όσο το κάδρο και το φως. Λίγη σημασία έχουν τα υπόλοιπα. Ο καλός φωτογράφος μπορεί να βγάλει καλές φωτογραφίες ακόμα και μ’ ένα κινητό. Ο καλός μου φίλος και φωτογράφος Μενέλαος Μυρίλλας είχε πει “Οι ερασιτέχνες φωτογράφοι μιλούν κυρίως για τον εξοπλισμό τους. Οι πραγματικοί όμως φωτογράφοι μιλάνε κυρίως για το φως”.

Συμφωνώ με τα παραπάνω… Κάνεις φωτογραφία για πολλούς λόγους ή μόνο για έναν… Εννοώ, τι γίνεται με την καλλιτεχνική φωτογραφία;
Δε θεωρώ πως κάνω καλλιτεχνική φωτογραφία. Προσπαθώ να καταγράψω τη ζωή και αυτά που συμβαίνουν στην κοινωνία με τον τρόπο που τα βλέπω εγώ. Θέλω να γνωρίσω, να νιώσω και να καταλάβω τον κόσμο μέσα από τα θέματα που αποτυπώνω. Πολλές φορές φωτογράφοι βγάζουν φωτογραφίες για να νομίζουν οι άλλοι πως κάνουν κάτι διαφορετικό, αλλά καταλήγουν σε ανούσιες και ακαταλαβίστικες εικόνες. Ο τίτλος “καλλιτεχνική φωτογραφία” πιστεύω πως είναι μικρής σημασίας, όταν δεν γνωρίζεις τον λόγο για τον οποίο πατάς το κουμπί, όταν δεν κατανοείς πρωτίστως αυτό που φωτογραφίζεις.

Πότε άρχισες να ενδιαφέρεσαι για την φωτογραφία λοιπόν;
Άρχισα να ενδιαφέρομαι για τη φωτογραφία στο λύκειο. Έπεισα τη μάνα μου να μου αγοράσει μια κάμερα με λίγα χρήματα. Όταν την έπιασα στα χέρια μου θυμάμαι πως την κουβαλούσα πάντα στο σχολείο μαζί μου, μέσα στο σακίδιό μου. Είχα ενθουσιαστεί τόσο πολύ, που δεν την άφηνα σπίτι, γιατί φοβόμουν πως κάποιος θα μου την κλέψει. Αστείο, αλλά έτσι ήταν. ΄Ημουν τότε το μόνο παιδί στο σχολείο που ασχολιόταν με τη φωτογραφία, απ’ όσο θυμάμαι, και όλοι ήξεραν πως μου αρέσει και ότι ασχολούμαι με αυτήν, ακόμα και οι καθηγητές μου. Αυτή η παλιά και φτηνή κάμερα που είχα, ήταν το κίνητρο που με έκανε να μάθω πράγματα για τον εαυτό μου, αλλά και να ξεφύγω από την ρουτίνα και τα προσωπικά προβλήματα που βίωνα. Θυμάμαι πως ό,τι συνέβαινε στην Αθήνα προσπαθούσα να το ακολουθώ. Η κάμερα αυτή με έκανε να βγαίνω από το σπίτι και να αναζητώ τον κόσμο, αλλά και τους προβληματισμούς που είχα σαν παιδί. Με έκανε να αισθάνομαι και να σκέφτομαι.

Ποια ήταν η αρχή;
Η πρώτη μου επαφή με τη φωτογραφία ξεκίνησε με μια πλαστική αναλογική φωτογραφική μηχανή, που είχε ο μπαμπάς μου. Δεν ήταν φωτογράφος, απλά του άρεσε πολύ να βγάζει πορτρέτα και αναμνηστικές φωτογραφίες. Παλαιότερα στο σπίτι μας κάναμε πολλά όμορφα τραπέζια με συγγενείς και φίλους κι ο πατέρας μού ανέθετε να φωτογραφίζω τις οικογενειακές μας στιγμές με την αναλογική κάμερα. Τραβούσα και άλλα αναμνηστικά στιγμιότυπα, όπως όταν χιόνιζε στην περιοχή που ζούσαμε στην Αθήνα ή όταν πετάγαμε χαρταετό στου Φιλοπάππου. Αυτό με κέρδισε και με έκανε να ασχοληθώ με την ανθρωποκεντρική φωτογραφία. Ήθελα να αποτυπώνω αληθινές στιγμές, εικόνες γεμάτες συναίσθημα, ήθελα να αποτυπώνω αυτό που βίωνα. Με ένα απλό κινητό, που πήρα λίγο αργότερα, τράβαγα τα πάντα. Ήμουν το μόνο παιδί στην παρέα που τραβούσα τις παιδικές μας αναμνήσεις, ακόμα και στο σχολείο. Φωτογράφιζα συνέχεια τους φίλους μου και την οικογένειά μου. Αυτό πιστεύω ότι με βοήθησε στην πορεία, ήταν κάτι σαν εξάσκηση. Έτσι, όταν ήρθε η ώρα να προσεγγίσω ανθρώπους, για να τους φωτογραφίσω για κάποιο ρεπορτάζ, δεν είχα τόσο φόβο.

Σπούδασες φωτογραφία;
Ναι, με οικονομικά βραβεία που κέρδισα μέσα από διάφορους διαγωνισμούς φωτογραφίας. Δεν είχα την οικονομική άνεση, οπότε έψαξα εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης. Δούλεψα και σαν βοηθός σημαντικών Ελλήνων φωτογράφων, αποκομίζοντας γνώσεις, αλλά κυνήγησα και πολλούς διαγωνισμούς που ανακάλυπτα στο διαδύκτιο. Έτσι σπούδασα φωτογραφία, ιστορία τέχνης αλλά και Photomedia. Το αγαπώ πολύ αυτό που κάνω και γι’ αυτό μπήκα στη διαδικασία να βρω τρόπους να το πετύχω. Αν είχα αφεθεί στην απογοήτευση, δε θα τα είχα καταφέρει.

Πώς είναι ο χώρος του φωτορεπορτάζ και της φωτογραφίας – ντοκουμέντο αυτή τη στιγμή;
Είναι σκληρός, με μεγάλο ανταγωνισμό. Υπάρχουν πολλοί καλοί φωτορεπόρτερ και, προκειμένου να επιβιώσεις, πρέπει να εξελίσσεσαι κάθε μέρα σαν φωτογράφος, αλλά και σαν προσωπικότητα μέσα στην κοινωνία. Όταν πρωτοεμφανίστηκα ήμουν μόλις 16 χρόνων κι αυτό είχε προκαλέσει εντύπωση. Φυσικά πέρασα πολλά μέχρι να με αποδεχτεί και να με εμπιστευτεί ο χώρος μου, η πιάτσα όπως την λέμε. Έκανα αρκετά λάθη στην αρχή, ήμουν μικρός, αυθόρμητος και δε γνώριζα τους κανόνες αυτής της δουλειάς. Αυτά όμως τα λάθη με βοήθησαν να είμαι ένας σωστότερος, ελπίζω, επαγγελματίας σήμερα. Δεν με βλέπουν πια ως ένα παιδί, αλλά σαν έναν φωτογράφο και αυτό το πέτυχα με πολλή υπομονή, επιμονή και πολλή πολλή δουλειά. Έχω πολλά ακόμα να μάθω, αλλά και να δώσω λόγω της νεαρής μου ηλικίας, με πολλή όρεξη και πάθος γι’ αυτό που κάνω. Ελπίζω κάποια στιγμή να με ανταμείψει αυτός ο αγώνας και αυτή η συνεχής προσπάθεια.

Το φωτορεπορτάζ είναι κάτι που έχει συχνά σχέση με τον κίνδυνο;
Σίγουρα όταν έχεις να καταγράψεις γεγονότα και καταστάσεις πάντα εκτίθεσαι στον κίνδυνο. Στην Ελλάδα ο κίνδυνος είναι μάλλον μεγαλύτερος, γιατί κάποιες φορές δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο εχθρός και ποιος δεν είναι. Πριν κάποιες μέρες κατά την διάρκεια συγκέντρωσης διαμαρτυρίας έξω από ένα συμβολαιογραφείο στα Εξάρχεια, τραυματίστηκα σοβαρά από άνδρα των ΜΑΤ, που με χτύπησε με το γκλοπ στον αυχένα, παρά τους νόμους και τους κανόνες που υπάρχουν μεταξύ αστυνομικών και φωτορεπόρτερ – δημοσιογράφων. Αυτοί οι νόμοι δεν τηρούνται πάντα και έτσι πολλές φορές παραμένουμε απροστάτευτοι και εκτεθειμένοι σε κίνδυνο. Έχουν συμβεί πολλές φορές περιστατικά με φωτογράφους που έχουν τραυματιστεί από αστυνομικούς, όμως η πολιτεία και ο νόμος κλείνουν τα μάτια, δίχως να τιμωρούνται οι υπεύθυνοι. Αν θες τελικά να ασχοληθείς με κάτι τέτοιο πρέπει να έχεις πολύ πάθος και αγάπη και φυσικά να δεχτείς μέσα σου πως κάνεις ένα επικίνδυνο επάγγελμα και πως το μόνο όπλο που έχεις είναι η κάμερα. Η κάμερα που κάποιους, πάντα θα τους ενοχλεί.

Ο Άγγελος Μπαράι είναι φωτογράφος στο χώρο του φωτορεπορτάζ και της φωτογραφίας – ντοκουμέντο. Κατάγεται από την Αλβανία, αλλά δεν πρόλαβε να τη γνωρίσει, καθώς μετανάστευσε πολύ νωρίς στην Ελλάδα μαζί με τους γονείς του. Το έργο του επικεντρώνεται κυρίως στα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, στη μετανάστευση, στην επίδραση της τρέχουσας οικονομικής κρίσης στην ελληνική κοινωνία και στην ανανέωση της χώρας γεννήσεώς του, την Αλβανία. Έχει εργαστεί ως βοηθός μερικών από τους σημαντικότερους Έλληνες φωτογράφους του χώρου. Ήταν φωτογράφος για εθνικές και διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις, με κάποιες από τις οποίες διατηρεί συνεργασία. Επίσης έχει φωτογραφίσει πολλές τοπικές συλλογικότητες και πρωτοβουλίες, με στόχο να αναδείξει το έργο τους. Εργάζεται ως ανεξάρτητος φωτορεπόρτερ για online μέσα μαζικής ενημέρωσης και για πρακτορεία ειδήσεων στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Εικόνες του διανέμονται από τους οργανισμούς φωτογραφίας, με έμφαση στις προσωπικές δουλειές του σχετικά με την Αλβανία και τη μετανάστευση στην Ελλάδα. Έχει συμμετάσχει σε εκθέσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό και έργα του έχουν ξεχωρίσει σε διάφορους διαγωνισμούς.

https://www.facebook.com/aggelosbarai/
https://www.instagram.com/aggelos_barai_photo

Με πατέρα φωτορεπόρτερ και μητέρα δημοσιογράφο, η επαγγελματική σου αποκατάσταση φαίνεται να ήταν “μονόδρομος”. Ποια ήταν όμως η στιγμή που συνειδητά επέλεξες αυτό το δρόμο;

Είναι οικογενειακό μικρόβιο. Τη φωτογραφία την αγαπούν όλοι ασχέτως επαγγελματικού προσανατολισμού που μπορεί να έχουν από μικροί. Απλά εγώ είχα τη δυνατότητα να έχω έναν πατέρα φωτογράφο και να ζήσω μες στην εικόνα. Τώρα το τι κλάδο θα ακολουθήσεις φωτογραφικά, αυτό έρχεται μετά. Ξεκίνησα το ’96-’97. Είχα ξεκινήσει να πηγαίνω σε μια σχολή, αλλά μου την έκοψε ο στρατός και δεν τη συνέχισα…αυτοδίδακτος είμαι. Όταν απολύθηκα ξεκίνησα να δουλεύω. Η σχολή μου προσέφερε πιο πολύ θεωρητικές εμπειρίες και γνώσεις γιατί από πρακτικής άποψης ήμουν ήδη έτοιμος…νομίζω. Ο πατέρας μου δούλευε σε εφημερίδες αθλητικές. Το πρωτάθλημα ποδοσφαίρου τις Κυριακές ήταν στα πάνω του οπότε του ζητούσα να με παίρνει μαζί του στα γήπεδα. Τραβούσε αυτός στην αρχή να βγάλει τη δουλειά που έπρεπε και μετά μου έδινε τις μηχανές για να μάθω. Με τον τότε επαγγελματικό εξοπλισμό ήταν πολύ δύσκολο γιατί ήταν με φιλμ και όλες οι εστιάσεις και οι φωτομετρήσεις ήταν  manual. Από κάποια στιγμή και μετά που άρχισα και μπορούσα να αποδώσω κι εγώ και να φέρνω αποτέλεσμα, έπαιρνε ο πατέρας μου καμιά φωτογραφία μου που άξιζε και την έδινε μαζί με τη δική του παραγωγή στην εφημερίδα. Και πρώτη φορά δημοσίευσα στα 13 μου χρόνια για το Έθνος. ‘Ετσι λοιπόν ξεκίνησα και έκανα αθλητικό με αγώνες ποδοσφαίρου.

Έχεις πει πως αρχή σου είναι να μην εμπλέκεσαι συναισθηματικά. Οι φωτογραφίες σου όμως μ’εσένα να βοηθάς τα προσφυγόπουλα στη θάλασσα, έκαναν το γύρο του κόσμου και απάντησαν στο ερώτημα “άνθρωπος πρώτα ή φωτογράφος;”. Πώς πετυχαίνεις εν τέλει τις ισορροπίες;

Είναι αρχή όλων των φωτορεπόρτερ να μην εμπλέκονται συναισθηματικά. Γενικώς να μην εμπλέκονται. Το ιδανικό θα ήταν να είμαστε αόρατοι, οπότε προσπαθείς να περνάς όσο πιο απαρατήρητος γίνεται. Τώρα είναι κάποιες στιγμές που δεν μπορείς να μην εμπλακείς όταν βλέπεις τέτοιες καταστάσεις, οπότε μπορεί να θεωρείται αντιδεοντολογικό, αλλά ας με κρίνετε *χαμογελώντας* . Είναι κάτι που βγαίνει χωρίς να το σκεφτείς. Επαγγελματικά ναι…θεωρείται αντιδεοντολογικό, αλλά όποιος πιστεύει ότι έχει το στομάχι να αφήσει οποιονδήποτε αβοήθητο, ας το κάνει…

Στην άκρη οι συναισθηματισμοί λοιπόν, αλλά μάλλον και η λογική ε; Διότι έχει χρειαστεί να θέσεις εαυτόν σε κίνδυνο σε εμπόλεμες και άλλες επικίνδυνες καταστάσεις πάμπολλες φορές. Ποια είναι η κινητήρια δύναμη που υπερνικά το φόβο εκείνη τη στιγμή;

Με το φόβο συμβαδίζεις εκείνη τη στιγμή γιατί είναι ο μόνος που μπορεί να σε συμβουλεύσει. Το θέμα είναι να μην σε καταβάλλει ο φόβος. Τα μέτρα που παίρνεις είναι πιο πολύ ψυχολογικά. Πόσο μπορεί να σε προστατέψει ένα γιλέκο; Μπορεί να υπάρξει ασφάλεια ή προστασία σε μια έκρηξη βόμβας; “Θα φυλάξω το στήθος μου αλλά το κεφάλι δεν φυλάσσεται ποτέ”, οπότε τα φοράς για να νιώσεις εσύ λίγο πιο σίγουρος. Εντάξει, είναι κάποιου είδους προστασία, αλλά αν είναι να σου τύχει θα σου τύχει. Και το θέμα λογικής πάει περίπατο. Αργότερα όταν είσαι μόνος, μπορεί να συνειδητοποιήσεις τι έκανες και να μην το ξανακάνεις ή μπορεί και να καταλάβεις τον κίνδυνο που ήσουν και σε τι σημεία έφερες τον εαυτό σου, αλλά θέλεις και πηγαίνεις εκεί, δεν σε πάει κάποιος. Σιγά σιγά κάνεις τα βήματά σου. Αν τα βήματα θα αποδειχθούν σωστά ή λάθος…

Επειδή διαπίστωσα πόσο ταπεινός και προσηνής είσαι, μπαίνω στη διαδικασία να υποθέσω πως δεν σου αρέσει να “διαφημίζεις” τις περγαμηνές σου και δη τις βραβεύσεις. Αυτές είναι όμως που αναδεικνύουν επίκαιρα και δύσκολα θέματα. Πιστεύεις πως είναι “αναγκαίο κακό”;

Καταρχάς δεν συνηθίζω να στέλνω εγώ προσωπικά σε διαγωνισμούς. Η εταιρία μου το κάνει κάποιες στιγμές που νομίζουν οι ίδιοι ότι η δουλειά μου αξίζει κάτι παραπάνω. Το θέμα είναι πού απευθύνεσαι. Εμένα προσωπικά, οι άνθρωποι που θα’πρεπε να με γνωρίζουν μες στο χώρο με γνωρίζουν είτε έχω βραβεία είτε όχι. Το μεταξύ μας δηλαδή, που μπορεί να γίνει μια προβολή παραπάνω στον οποιοδήποτε συνάδελφο και να σε γνωρίσει έτσι και το ευρύτερο κοινό. Δεν μπορείς να πεις ότι δεν σου αφήνει ένα είδος ικανοποίησης ότι δέχεσαι ένα βραβείο, αλλά το θέμα είναι από πού το παίρνεις αυτό το βραβείο.

Παρατηρώντας τις φωτογραφίες σου, είδα πως σ’αυτές του προσφυγικού ή των διαδηλώσεων για τα μέτρα λιτότητας έχεις κρατήσει το έγχρωμο, σε αντίθεση με τις άλλες της “ελεύθερης θεματικής” στις οποίες έχεις χρησιμοποιήσει και ασπρόμαυρο. Είναι εσκεμμένες τέτοιες επιλογές;

Το έγχρωμο για μένα είναι ο κανόνας της δουλειάς μας. Κάνουμε φωτορεπορτάζ που σημαίνει ότι απαθανατίζουμε πραγματικές στιγμές. Το μάτι βλέπει έγχρωμα. Οπότε από τη στιγμή που κάνω φωτοειδησεογραφία και κάνω daily news, στη δική μας ορολογία το ‘καθημερινό’, δεν μπορώ να κάνω ασπρόμαυρο. Άμα έκανα ένα προσωπικό πρότζεκτ ή οτιδήποτε, ίσως να έκανα ασπρόμαυρο…μου αρέσει το ασπρόμαυρο. Αλλά το βγάζω έξω από τη φωτοειδησεογραφία.

Αγαπώ πολύ τη φωτογραφία σου από τη μάχη της Σύρτης με τον άντρα που παίζει κιθάρα από το πουθενά (φωτογραφία κεφαλίδας). Δείχνει ματιά ποιητική, λυρική, ακόμα και χιουμοριστική. Οι φωτογραφίες που βγάζουμε πιστεύεις ότι αντανακλούν την προσωπικότητά μας;

Αυτομάτως έρχεται το αποτέλεσμα αυτό. Δηλαδή κάτα κάποιο τρόπο ο χαρακτήρας σου βγαίνει μέσα από τις εικόνες σου. Μπορεί να είμαστε και οι δύο στο ίδιο σημείο, να βλέπουμε το ίδιο πράγμα, αλλά το πότε θα αποφασίσεις να πατήσεις εσύ το κουμπί είναι στοιχείο του χαρακτήρα σου. Στο συγκεκριμένο σκηνικό ήμασταν 3-4 συνάδελφοι, αλλά δεν το έκανε κανείς. Ίσως στον ένα να μην έκανε εντύπωση, κάποιος άλλος ίσως από ατυχία να μην το είδε γιατί εκείνη τη στιγμή κοιτούσε αλλού…είναι και καθαρά θέμα τύχης η δουλειά μας. Το μάτι μπορεί να εκπαιδευτεί και ίσως να μπορείς να “προκαλέσεις” ή καλύτερα, να περιμένεις τι θα συμβεί κιόλας λόγω εμπειρίας, αλλά άμα δεν έχεις τύχη… Εσύ θα κυνηγήσεις τη στιγμή, αλλά άμα δεν θέλει η στιγμή να σε βρει δεν θα σε βρει ποτέ. Σε αυτού του είδους τη δουλειά και ειδικά σε δύσκολα γεγονότα “hard news”, άμα δεν έχεις τύχη, ο καλύτερος να είσαι, ο πιο ταλαντούχος…δεν έχει σημασία.

Δεν θα σε ρωτήσω ποια είναι η φωτογραφία σου που ξεχωρίζεις. Θα σε ρωτήσω όμως ποια φωτογραφική στιγμή θα θυμάσαι πάντα λεπτομερώς.

Πολλές στιγμές και με λεπτομέρειες που δεν βγαίνουν ούτε στην εικόνα. Δύσκολες στιγμές και συνήθως τα δύσκολα είναι που σε στοιχειώνουν πάντα…από το προσφυγικό, από εμπόλεμες ζώνες…είναι πάρα πολλές. Ειδικά από κάτι τέτοια θέματα, το τι υπάρχει πίσω από την εικόνα, το τι έχει δημιουργηθεί για να γίνει αυτή η εικόνα, είναι πράγματα που ποτέ δεν θα μπορέσεις να τα ξεχάσεις. Είναι μεν πληροφορίες και μπορεί εσύ να έχεις μια εικόνα συγκεκριμένη μπροστά σου, αλλά το τι γίνεται γύρω ή πίσω από τη μηχανή που τραβιέται αυτή η εικόνα μπορεί να είναι εκατοντάδες φορές πιο έντονο. Ναι μεν θα σου μεταφέρω εγώ την ένταση από μία στιγμή, πχ από μια έκρηξη με πτώματα, αλλά μπορεί το μυαλό σου να φτάσει σε αυτή τη στιγμή, μέχρι να πατήσω εγώ το κουμπί; Και τον ήχο προσπαθούμε να τον περάσουμε μέσω της εικόνας τη συγκεκριμένη στιγμή που απαθανατίζουμε, αλλά δεν παύει να έχει τη δική του δύναμη.

Έπειτα από 20 χρόνια εμπειρίας στο χώρο της φωτογραφίας, ποια είναι τελικά τα χαρακτηριστικά ενός άρτιου φωτορεπόρτερ (και δεν εννοώ μόνο τεχνικά); 

Είναι πολύ γενική η δουλειά μας και υποκειμενικό όλο αυτό. Οι γνώσεις δεν είναι τόσο απαραίτητες όσο η εμπειρία. Χρειάζονται χιλιάδες λήψεις. Βγες έξω στο δρόμο και τράβα, τράβα, τράβα… Όσο τραβάς γίνεσαι καλύτερος. Εγώ δεν έχω μάθει τίποτα ακόμα. Ακόμα μαθαίνω. Όλοι θα μαθαίνουμε. Μέχρι να σταματήσω να τραβάω θα μαθαίνω. Και αυτή είναι και η μαγεία της εικόνας. Μπορεί να έχεις μια εμπειρία σε κάποια θέματα αλλά ποτέ δεν ξέρεις τι θα σου βγει μπροστά σου και κατά πόσο είσαι έτοιμος. Μπορώ να σου πω ότι έχω αποκτήσει μια εμπειρία που μπορώ να έχω 2-3 βασικές γραμμές που να είμαι σίγουρος για το τι θα κάνω, αλλά δεν μπορείς να ξέρεις ποτέ τι θα σου τύχει μπροστά σου σ’αυτή τη δουλειά. Αν έκανα φωτογραφία στούντιο εντάξει…ίσως εκεί η εμπειρία μετράει και θεωρείς τον εαυτό σου και πιο σίγουρο, αλλά το πρόβλημα έξω, έχοντας να κάνεις με ανθρώπους και στιγμές αυθόρμητες, πού μπορεί να ξέρεις τι μπορεί να σου συμβεί;

Ο άνθρωπος, για να προοδεύει και να νιώθει ολοκληρωμένος, οφείλει να θέτει στόχους, έστω και βραχυπρόθεσμους. Ποιοι είναι οι δικοί σου;

Το μέλλον δεν μπορείς να το προβλέψεις, οπότε ο στόχος μου για την ώρα είναι η σοβαρή και δυνατή ειδησεογραφία και έχουμε αυτή τη στιγμή 2-3 μέρη στον κόσμο που υπάρχει αυτό. Έχω σκεφτεί κάποια πρότζεκτ απλά δεν έχω τη δυνατότητα να τα κάνω γιατί ασχολούμαι με το κομμάτι του “daily news”. Για να κάνεις ένα δικό σου πρότζεκτ πρέπει να αφιερώσεις χρόνο και για να αφιερώσεις χρόνο πρέπει να τον έχεις. Αν τον είχα, υπάρχει ένα ρεπορτάζ… Και πάλι κυνηγάω να δημιουργήσω τις επαφές που χρειάζεται για να το κάνω, γιατί δεν έχει βγει ποτέ αυτό το ρεπορτάζ προς τα έξω… έχουν προσπαθήσει κι άλλοι αλλά δεν τα κατάφεραν, απλά δεν θέλω να το πω γιατί άμα το πω κάποιος άλλος θα πάρει την ιδέα, που μπορεί να έχει και το χρόνο *γέλια* Είναι αυτό το περίεργο της δουλειάς, ειδικά στα προσωπικά πρότζεκτ, δεν μπορείς να τα αποκαλύψεις…ούτε σε έναν φίλο σου. Και είναι λίγο επίπονο κάποιες στιγμές αυτό γιατί ίσως να θέλεις να το μοιραστείς, να πάρεις μια γνώμη, μια ιδέα, αλλά δεν κάνει…

Η συνέντευξη με τον Άρη Μεσσίνη έγινε από κοντά σε πραγματικό χρόνο. Τον ευχαριστούμε πολύ.

Το profile του Άρη Μεσσίνη στο Instagram είναι https://instagram.com/aris.messinis και το Twitter https://twitter.com/arismessinis

Η συνέντευξη δόθηκε στις 20.02.2017

Όπως μου είπες κάνεις φωτοδημοσιογραφία 20 χρόνια τώρα. Πώς προέκυψε;

Όταν συγχρωτίζεις το τυχαίο με τις αναζητήσεις σου, οι οποίες είναι ακόμα αδιάμορφωτες, εκεί στα φοιτητικά τα χρόνια, κοινώς ψάχνεσαι, μια φωτογραφική μηχανή που μου χάρισε ο γαμπρός μου ήταν το ερέθισμα να ασχοληθώ με τη φωτογραφία. Το κοινωνικό και μορφωτικό περιβάλλον της φιλοσοφικής σχολής στο Ρέθυμνο ήταν το κατάλληλο ώστε να αρχίσω να αντιλαμβάνομαι το χρώμα, την τέχνη, τη σύνθεση, να βλέπω κινηματογράφο. Ένας θαυμαστός υπέροχος κόσμος άνοιξε μπροστά μου γιατί τα έως τότε ερεθίσματά μου ήταν καθαρά από τον αγροτικό κόσμο του χωριού. Από τ’αγγούρια και τις ντομάτες περάσαμε στην ιστορία της τέχνης και τη φωτογραφία.

Εκείνη την εποχή ξεκίνησα αρχαιολογική φωτογραφία στο ασφαλές περιβάλλον του πανεπιστημίου, μετά ακολούθησε ο στρατός, μετά επιστροφή στην Κρήτη και ένα πρωινό μπήκα στο καράβι, χωρίς να ξέρω σχεδόν κανένα και γεια σας ήρθα στην Αθήνα. Χάθηκα σ’ένα σωρό άσχετες δουλειές και το ραντεβού με τη φωτογραφία επαναπροσδιορίστηκε το 2003 που ξεκίνησα μια συνεργασία με το περιοδικό Δίφωνο και έτσι ξαναξεκίνησε….έως σήμερα.

Να είσαι στο σωστό μέρος, τη σωστή στιγμή. Αυτή η φωτογραφία είναι ένα τέτοιο δείγμα με τρεις διαφορετικούς κόσμους που συναντήθηκαν μέσα από το φακό σου (φωτογραφία κάτω). Τελικά οι στιγμές μας βρίσκουν; Είναι θέμα τύχης; Ή εκπαιδεύεται η ματιά;

Επιστρέφω στο τυχαίο, το θεωρώ καθοριστικό παράγοντα της ζωής άρα και της τέχνης, επικεντρωμένο όμως στη διαλεκτική του μορφή, πλήρως απεκδυμένο από μεταφυσικές αναζητήσεις και ιδιαιτερότητες που θα σε κάνουν να νιώθεις ξεχωριστός, χαρισματικός ενώ στην ουσία είσαι ένας αποτυχημένος. Η ματιά είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο σε σχέση με την καταγραφή της ιστορικής λεπτομέρειας της πραγματικότητας. Η ταχύτητα που το μάτι καταγράφει τις λεπτομέρειες, τις επαναπροσδιορίζει αισθητικά και τις ανασυνθέτει σε εικόνα είναι προϊόν καθαρά εμπειρίας όπου το τυχαίο μπορεί να κορυφώσει το αποτέλεσμα της ματιάς σου.

Είδα πρόσφατα στο ΕΜΣΤ την εξής φράση “Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες λένε την αλήθεια. Γι’αυτό τις χρησιμοποιούν οι ασφαλιστικές εταιρίες”. 6 στις 44. Τόσες είναι οι δικές σου α/μ (μέχρι τη στιγμή της συνέντευξης). Μάλλον δεν σε εκφράζει το απόφθεγμα, ε;

Τι; Πώς; Πού; Χαχα δε μου αρέσει να βάζω τέτοιες φτηνές ταμπέλες. Η αλήθεια είναι μια υποκειμενική κατάσταση των ανθρώπων που μπορεί να ταυτιστεί με το συλλογικό εγώ μιας ομάδας η οποία μπορεί να ταυτιστεί με μια εικόνα έγχρωμη ή ασπρόμαυρη καθαρά βάσει περιεχομένου. Για παράδειγμα σε μια πορεία μια ασπρόμαυρη ή έγχρωμη φωτογραφία ενός φλεγόμενου μπάτσου, η αλήθεια της είναι ορατή και πάντα διαμεσολαβητική μέσω του φωτογράφου. Οπότε η αλήθεια εξαρτάται από την ποσότητα της ανηθικότητας μας σε σχέση με τον αριβισμό της καριέρας, απαθανατίζοντας το αποκλειστικό κ.τ.λ

Φαίνεται και από κάποιες φωτογραφίες σου πως θα έχεις βρεθεί πολλές φορές στη γραμμή του πυρός σ’αυτά τα 20 χρόνια. Λειτουργεί καθόλου το ένστικτο της αυτοσυντήρησης εκείνη τη στιγμή ή ο φωτογράφος Βασίλης Μαθιουδάκης “χάνεται” μέσα στα γεγονότα;

Η αδρεναλίνη καταστέλνει το φόβο και ο πόνος εκείνη τη στιγμή δεν υφίσταται, τον καταλαβαίνεις μετά που γυρνάς στο σπίτι και βλέπεις μια τεράστια μελανιά από γκλομπ στο σώμα σου.

Το κορίτσι που κοιτάζει ως τα κατάβαθά μας, το αγόρι που δακρύζει, η ηλικιωμένη που ανταποκρίνεται με την πιο συμβολική χειρονομία, ο εμβληματικός Ψαραντώνης… Προετοιμάζεις το έδαφος μαζί τους πριν από τέτοια κλικ; Εσύ ο ίδιος επηρεάζεσαι;

Όταν φωτογραφίζεις πρέπει να γίνεις ο κυρίαρχος του παιχνιδιού, είσαι ο θύτης που γητεύει το θύμα του με καλή πρόθεση ώστε να αφεθεί στη γοητεία του φακού. Τη στιγμή που φωτογραφίζω δεν αφήνω το συναίσθημα να κυριαρχήσει, πρέπει να είσαι σκληρός χωρίς συναισθηματισμούς. Όταν γυρνάω σπίτι πάντα σε περιμένει ένας βουλιαγμένος από συναισθήματα καναπές κι ένας λευκός τοίχος.

Εμείς βλέπουμε έναν αριθμό φωτογραφιών σου στο instagram, είμαι σίγουρη όμως πως είναι μόνο ένα μικρό δείγμα. Η δουλειά του φωτοδημοσιογράφου δεν τελειώνει ποτέ φυσικά, αλλά τι στόχους έχεις θέσει για το μέλλον;

Δεν είχα ποτέ θέσει συγκεκριμένους στόχους, ακολουθώ το ένστικτο μου και αφήνομαι στην καύλα της φωτογραφίας.

Παρ’όλο που οι φωτογραφίες σου είναι καταγραφές στιγμών-ντοκουμέντων, το οποίο θα περίμενε κανείς να είναι το “τραβάω ό,τι βλέπω, όχι ό,τι νιώθω”, βγάζουν πολύ συναίσθημα. Υποτιμάμε πιστεύεις τη δύναμη της πραγματικότητας ως προς το συγκινησιακό κομμάτι;

Είναι δύο κοσμοί συγκερασμένοι, δεν είναι  μια απλή συνάντηση. Είμαι ένας διαμεσολαβητής μιας ιστορικής στιγμής, μιας συνάντησης, ενός γεγονότος με τον θεατή. Αυτό είναι η φωτογραφία, ο κομβικός σύνδεσμος του γεγονότος με το θεατή. Τώρα το συναίσθημα ποικίλει βάσει των βιωμάτων του θεατή και κατ’επέκταση των αναζητήσεων και των εμπειριών του που θα τον οδηγήσουν στη συναισθηματική ταύτιση.

Πόση δύναμη έχει τελικά μια φωτογραφία; Είναι ικανή να ταρακουνήσει; Να αφυπνίσει συνειδήσεις; Και πόσο εύκολο είναι αυτό στις μέρες μας με την αθρόα εισροή εικόνων ή φωτογραφιών, πες το όπως θες, από παντού;

Ο Μαρκούζε τονίζει ότι “ Η τέχνη είναι η φαινομενική έκφραση ενός κόσμου που βρίσκεται υπό διαμόρφωση. Η τέχνη και η επανάσταση ενώνονται στη διαδικασία αλλαγής του κόσμου”. Πόσες φωτογραφίες δεν έκαναν το γύρο του πλανήτη και συγκλόνισαν τον κόσμο; Η Σοβιετική σημαία στην οροφή του Reichstag στο κατεστραμμένο Βερολίνο ή η φωτογραφία με τα παιδιά που τρέχουν να σωθούν από τις αμερικάνικες βόμβες Napalm στο Βιετνάμ. Η παγκόσμια κατακραυγή που δημιουργήθηκε ανάγκασε τον προεδρο των ΗΠΑ να αποσύρει τα στρατεύματα σύντομα.

https://www.instagram.com/vassilismathioudakis/

http://vmathioo.weebly.com

https://www.facebook.com/vassilis.mathioudakis.3?fref=mentions&pnref=story

mathioudakisv@gmail.com

Η συνέντευξη με τον Βασίλη Μαθιουδάκη δόθηκε στις 19/12/2016