Η φωτογραφία που επέλεξα για να ξεκινήσουμε την κουβέντα μας είναι από την ιστοσελίδα σου (www.stratosmaragos.com). Το συγκλονιστικό βλέμμα, η αντίθεση του γυμνού με τα σύρματα και τους κάκτους, τα απαλά αλλά ρεαλιστικά χρώματα συνθέτουν ένα συνειδητό όνειρο. Lucid Dream είναι το πρότζεκτ που συμπεριλαμβάνει την εν λόγω σύνθεση και θα ήθελα να μου πεις πως ενώνεις το υπαρκτό με το μη.
Η φωτογραφία για μένα είναι ένα είδος συνειδητού ονείρου, που ακροβατεί ανάμεσα στην πραγματικότητα και το όνειρο, το ορατό και το μη ορατό, το συνειδητό και το ασυνείδητο, το ρητό και το άρρητο, συνδέοντας την κατακερματισμένη πραγματικότητα και τοποθετώντας τα επιμέρους αντιφατικά στοιχεία σε ένα όλον. ‘Όσο και αν μια εικόνα είναι μια προσωπική αφήγηση ολοκληρώνεται μόνο μέσα από τα μάτια του θεατή και μέσω αυτού επιτυγχάνεται μια οποιαδήποτε σύνδεση.

Εκτός από το Lucid Dream έχεις και άλλα δύο πρότζεκτ, το Minus 2 και το Stroller. Το κάθε ένα έχει εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα. Ποια διαδικασία ακολούθησες για την προετοιμασία και την υλοποίηση τους;
Αποφάσισα να φωτογραφίσω το υπόγειο του νοσοκομείου που εργάζομαι σαν χημικός κατά την διάρκεια του σεμιναρίου της κολεκτίβα του Depression Era με θέμα την νυχτερινή φωτογραφία το φθινόπωρο του 2015. ‘Έτσι προέκυψε το -2. Οι εισηγητές Αγγελική Σβορώνου και Γιάννη Χατζηασλάνη με υποστήριξαν και με κατεύθυναν κατά την εξέλιξη του πρότζεκτ. Τράβηξα παρά πολλές εικόνες και το project ολοκληρώθηκε με το τέλος του σεμιναρίου. Το stroller είναι ουσιαστικά μια συρραφή ασπρόμαυρων εικόνων που έκανα τα πρώτα χρόνια που ξεκίνησα φωτογραφία.

Στο δεύτερο υπόγειο του νοσοκομείου που εργάζεσαι υπάρχει ένας κόσμος ξεχασμένος και μαγικός. Το minus 2 είναι αρχεία, φοριαμοί, σκοτεινοί διάδρομοι και λευκά πλακάκια. Φαινομενικά απλές λήψεις που όμως με μαγνήτισαν. Τι είναι αυτό που για σένα κάνει την διαφορά ανάμεσα σε μια φωτογραφία και μια αποτύπωση;
Σε καμία περίπτωση δεν με ενδιαφέρει να αποτυπώσω πως πραγματικά είναι το -2. Με ενδιαφέρει μόνο να μεταφέρω την ατμόσφαιρα ενός χώρου που είναι φορτισμένος τόσα αρνητικά. Σκέψου ότι δεν είχα κατέβει ποτέ πριν το project στο -2 και όλη η διαδικασία ήταν και για μένα μία αποκάλυψη.

Παρατηρώ μια έμφαση στα αυτοπορτραίτα, τόσο στην ιστοσελίδα σου όσο και στον λογαριασμό σου στο instagram. Πως βλέπεις τον εαυτό σου μέσα από αυτά;
Επειδή χρησιμοποιώ αναλογική μηχανή (contax T2) στην περίπτωση των αυτοπορτρέτων το τελικό αποτέλεσμα το αισθάνεσαι παρά το βλέπεις. Μέσω της αυτοέκθεσης, που είναι μια διαδικασία επώδυνη κάποιες φορές, προσπαθείς να ελέγξεις αλλά και να επινοήσεις τον εαυτό σου. Εκθέτοντας τον εαυτό σου αναγκάζεσαι να δεις τον εαυτό σου σαν αντικείμενο. Αυτό δεν έχει να κάνει με την αυτοαναφορικότητα που έχει το αυτοπορτραίτο και τα selfie στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Μιας που έπιασα το instagram, υπάρχει μία τεράστια διαφορά στυλ, θεμάτων αλλά και τεχνικών σε σύγκριση με αυτά που είδα στην ιστοσελίδα σου. Ποια είναι η θέση σου ως φωτογράφος για τα σόσιαλ μίντια; Μπορούν να αναδείξουν αξιόλογο έργο ή είναι κάτι που χάνεται στο επόμενο δευτερόλεπτο;
Το instagram νομίζω με απενεχοποιήσε σε σχέση με την αναμνηστική φωτογραφία και με ανάγκασε να χρησιμοποιήσω το τετράγωνο κάδρο που απαιτεί μια αποστασιοποίηση. Χρησιμοποιώ το instagram σαν ηλεκτρονικό ημερολόγιο και μέσω της εφαρμογής αυτής μοιράζομαι εικόνες και εμπειρίες με άλλους ανθρώπους. Αλλά ξέρω πολύ καλά ότι τα λάικ που παίρνει μια φωτογραφία δεν έχουν καμία σχέση με την αξία της.

Είσαι λάτρης της φύσης και των ταξιδιών. Πρόσφατα πήγες και σε ένα αγαπημένο φωτογραφικό προορισμό, την Ισλανδία. Θα ήθελα να μου πεις λίγα λόγια για αυτό το προορισμό και γενικά τα τοπία, δηλαδή τι είναι αυτό που θα σε κάνει να σηκώσεις τη κάμερα και κλικάρεις σε ένα τοπίο;
Όσο ήμουν στην Ισλανδία ένοιωθα ότι ζούσα σε ένα ονειρικό κόσμο σαν αυτόν που υπονοείται στο Lucid Dream. Το τοπίο αλλάζει συνεχώς ανά λίγα χιλιόμετρα. Το μέρος έχει μια απίστευτη μαγεία και ενέργεια. Φωτογραφικά είναι ο απόλυτος προορισμός. Όλοι φωτογραφίζουμε τοπία και το κάνουμε για να τα αιχμαλωτίζουμε στις αναμνήσεις μας. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να βγάλεις μια εικόνα που θα ξεπερνά την μεγαλειώδη διάσταση που έχει ή φύση και θα είναι κάτι διαφορετικό από αυτό που βλέπεις. Ουσιαστικά ο φωτογράφος εξαφανίζεται σε ένα μεγαλειώδες τοπίο αφού χρησιμοποιείται από το τοπίο αντί να το χρησιμοποιεί ο ίδιος.

Πως ξεκίνησες την φωτογραφία; Ποια διαδρομή ακολούθησες; Ποιοι φωτογράφοι σε έχουν επηρεάσει;
Το 2008 μετακόμισα στη Θεσσαλονίκη και ένας φίλος μου που ήξερε την αγάπη μου για την φωτογραφία πρότεινε την stereosis. Σύντομα η stereosis έγινε το δεύτερο σπίτι μου. Η σχολή αυτή με διαμόρφωσε ως φωτογράφο. Workshops που έκανα με τον Petersen, τον Engstrom, τον Καλαφάτη, τον Φυσάκη και πολλούς άλλους με εξέλιξαν. Φέτος συμμετέχω σε ένα workshop με τον Αντωνιάδη και παρακολουθώ ένα σεμινάριο στην Σχολή Καλών Τεχνών με θέματα που αφορούν όλες τις απεικονιστικές τέχνες. Επίσης έχω συμμετάσχει σε διάφορες ομαδικές εκθέσει και portfolio reviews. Η λίστα με τους φωτογράφους που επηρεάστηκα είναι ατελείωτη: Atget, Soth, Eggleston, Dijkstra, Arbus, Meatyard, Brotherus και πολλοί άλλοι.

A camera is a tool for learning how to see without a camera σύμφωνα με την Dorothea Lange. Τι έχεις μάθει από την ενασχόληση σου με αυτή τη τέχνη;
Αν και είμαι επιστήμονας συμφωνώ με αυτό που είπε ο Σοπενχάουερ: η τέχνη είναι ανώτερη της επιστήμης αφού φτάνει στο στόχο της άμεσα μέσω της διαίσθησης και της παράστασης και όχι μέσω της διαίσθησης και της παράστασης και όχι μέσω προσεκτικών λογικών βημάτων. Κάτι τέτοιο δεν απαιτεί απλώς ταλέντο αλλά μια ιδιοφυΐα.

Το προφίλ του Στράτου στο Instagram https://www.instagram.com/stratosmars και η προσωπική του σελίδα www.stratosmaragos.com
Η συνέντευξη δόθηκε στις 13.12.2016

I am gonna break a rule we have here in Photologio Sarah-Jane, could you choose one photo you have made in the past year that really moved you and explain to us why?
That would be a really difficult thing to do at the best of times as images can be evocative for many different reasons, and responses so subjective. More saliently, I am currently working on photographs that I cannot share online – at least not in their current state – which are by far the most emotive I have taken(for me at any rate). I touch on this further along when you ask me about the images I took in Calais’ Jungle. These photographs which have moved me the most of are of fellow human beings who are horrifically undervalued by western society and it’s heartbreaking; the movement of people and accompanying xenophobia. One can theorise about what has led us to this point, but that doesn’t stop it from being horrifying. Editing the images this week made me sad and furious. These photos, I hope, do not perpetuate a sense of other, but rather do the opposite and that’s what is so emotive. As I say, I can’t share them online, certainly for the time being. But perhaps the image of the giant stuffed tiger in front of a restaurant in the now demolishedJungle is for me one of the strongest I’ve published, or the one of the £2.3m wall that comes to an abrupt halt, which I took in January in Calais.

Before being a photographer I was a stay-at-home-mum for 10 years.” So do tell me, what prompted you to study, work and be a photographer?
I got divorced is the short answer. I was interested in photography before my separation and had hoped to study it, but I can’t imagine I would have been quite as galvanised as I’ve been without that life-changing event.

You have a very active online presence, a photoshelter account, a visual blog, a study blog, your commercial site (www.sarahjanefield.co.uk) and of course your Instagram account. You live and breathe photography. Don’t all these distract you from actual shooting?
Like most people I am learning to navigate and manage an online presence and make it work for me rather than get lost in it. It’s an important part of what I do overall, and especially for attracting paid work, which I mustn’t forget about. Sometimes I wish I could just go out and shoot more but it’s not social media preventing me; it’s being a busy mother, editing for clients, the reading and writing for my course-work and personal projects. However, the photos I take tend to reference specific projects rather than being random images, so all the other activity is integral. My shooting opportunities are also reliant on other people and forces outside of my direct control. Nevertheless, if I were to follow advice I’d be posting far more material online every single day to increase my SEO but who has the time? Instagram has been great though, as it encouraged me to take more not fewer photographs. It’s important to practice every day, just like a musician or a dancer.

The use of mobile is shunned upon by many professionals. Yet you use it everyday on your Instagram. Is it like a visual notebook?
Yes, that is exactly what it is. But I have been using it less recently as other parts of my work and life grow. I don’t know why anyone would shun mobile photography. It’s certainly not suitable for everything, but it’s a fun and easy way to keep practicing and developing some of the skills we need. Best not to be too didactic, and try to stay open-minded about things. Always be skeptical of dogma, however it presents itself.

I have read your thesis about the “female touch” in photography and I think you do have that touch. What are your thoughts about gender divided vision?
I’m not quite sure what written work you’re referring to. I have written about the idea of the female gaze as opposed to the Mulvey’s male gaze for course work. And issues surrounding feminine expression interest me a great deal so I have discussed that quite often on my study blog. We are indoctrinated from birth to fit into the categories society expects of us. It is unhelpful for women and men. At the same time there are biological expectations that we can’t really deny or escape. Navigating all of that is fraught with difficulty, especially today. I don’t know if my vision comes across as more or less female, or less ‘manly’ than a male photographer’s might be. I explore subjects I am interested in. Being a woman in a world that favours men is one of those subjects. I take images of children because I have long been interested in the way societies choose to bring up and treat their children, and how each society thinks their way is best. The way a personality and character develops over time is something I’ve been interested in since I first learned to read. I’m sure some problems might emerge nowadays for any male photographers exploring girlhood in the way I do, so perhaps I am in a privileged position in that sense, but a man’s experience would be entirely different to mine, so I can’t see how a man could do that project with the same intention anyway. And intention is such a key element.

I really enjoy your portraits of children, especially your ongoing project “Girlhood”. How do you treat children behind the lens? What are the stories you like to weave?
I avoid patronising children as much as possible. Children are far more capable than people often give them credit for. I tend not to over direct, no matter how young or old someone is. I know this can result in some people feeling like they’ve been left high and dry and in commercial situations sometimes I must step in with more direction. But it also gives people space to be part of the whole process, and children can be brilliant at that (when they don’t feel the need to be perfect).

You also did a project on the refugee camp on the shores of France, the Jungle of Calais. What prompted you and how did it affect you?
It’s complex and too much to answer here. But basically I was naïve about how much fear there is in the world, which is odd because I grew up in South Africa before Mandela’s release, where fear dominated policy famously for decades. Every time I saw what was happening in France on the news or read about it, it horrified me, and I was just astounded that our western governments even considered leaving children in that situation. I simply couldn’t understand why Europe was being so short sighted and unhelpful. So I went to take photographs. Doing so has helped me to learn more about the way the world works. Photographing people in that situation, coming from a place of safety and being able to return is uncomfortable and potentially exploitative, which is why my published images don’t focus on faces and I have deliberately edited so as to avoid emphasising a sense of other. What I have done and continue to do is explore with my camera carefully, tentatively and with respect for people’s privacy and safety. What’s so awful is that the whole situation has only got worse, as have people’s attitudes, and the fear has increased with alacrity. I continue to work in the area whenever I get the opportunity with an organisation that supports charities based in France. Going there makes me grateful for all I have.

On matters of editing, on personal levels you feel free to use filters but on more formal you are more subtle. How relevant is reality in photography?
Playing with filters on my phone is just another way of being creative but its true, sometimes I feel conflicted. I think people can be a bit snobbish about them, especially as they can be formulaic and lacking in finesse. For some time, I have been aware that often I am simply creating stuff that looks like a hundred other Instagram photographers’ work. Even so, it’s been a good way to learn. So far, the type of work I’ve done elsewhere hasn’t warranted any form of expressionistic editing but that may change in the future. As for the word reality, it is so complicated and photography is always framed to reflect a certain reality that could be have been rendered differently. If I ask a subject to turn their face towards me because the light is better that way, I’m affecting the reality. If I set the picture up when taking it (as I often do with my own children), I’m affecting the reality. And if I add a bunch of textures in Photo-Toaster or Mextures, then I’m playing with reality. But the overall affect might nevertheless express something genuine and impactful. So reality is a weird word. Perhaps authenticity is better but it’s not very trendy, and I think it is frowned upon in some quarters. And don’t get me started on the word ‘truth’.

You have already completed The Art of Photography with the Open College of Arts and now studying Understanding Visual Culture. What are your plans and your dreams about the future?
Keep learning and working, bringing up my children. Finding somewhere to live where I can see more of the sky. Always taking one day at a time.

Sarah-Jane’s profile on Instagram https://www.instagram.com/_sjf_1 and her commercial site www.sarahjanefield.co.uk
Interview was given on 28.02.2017  

Σ’ ευχαριστώ πολύ για τον καλό σου λόγο, με χαροποιεί ιδιαίτερα! Η αλήθεια είναι ότι δεν έχω κάτσει ποτέ να σκεφτώ αυτό που με ρωτάς! Η φωτογραφία είναι κάτι που μπήκε τυχαία και ξαφνικά στη ζωή μου και που σιγά σιγά καταφέρνει να κερδίζει ολοένα και μεγαλύτερο μέρος σε αυτήν. Στο σημείο αυτό θέλω να ευχαριστήσω πολύ τον Μανώλη (https://www.instagram.com/m.mathioudakis) που έφερε τη φωτογραφία στη ζωή μου και που με βοηθάει να ανακαλύψω όλον αυτόν τον καινούριο για εμένα κόσμο. Έχει γίνει πλέον μέρος της καθημερινότητάς μου και με έχει βοηθήσει αρκετά στο να ανακαλύψω πράγματα τόσο για εμένα, όσο και για τους άλλους και την σχέση μου με αυτούς και με τον χώρο. Με έχει μάθει να παρατηρώ πλέον κι όχι απλά να βλέπω τους ανθρώπους. Να παρατηρώ τα πρόσωπά τους, τα σώματά τους, τις κινήσεις τους, τα βλέμματα και τις εκφράσεις τους και την αλληλεπίδρασή τους με τον χώρο και μεταξύ τους, αλλά και να ψάχνω την ομορφιά, όχι αναγκαστικά με την κλασική έννοια και με ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό, όπου μπορώ.

Οι συνθέσεις σου είναι πάντα άρτιες και το φως πολλές φορές αξιοποιείται τόσο μαγικά, που μεταμορφώνει ακόμα και πολύ απλές λήψεις. Ποιες είναι οι γνώσεις σου πάνω στη φωτογραφία;

Για να είμαι ειλικρινής, δεν έχω παρακολουθήσει κάποιο μάθημα ή σεμινάριο φωτογραφίας και οι γνώσεις μου είναι οι απολύτως βασικές. Τον τελευταίο καιρό όμως έχω αρχίσει τη διαδικτυακή μου αναζήτηση θεωρητικών και τεχνικών πληροφοριών για να γνωρίσω τι εργαλεία έχω στα χέρια μου και πώς μπορώ να τα χρησιμοποιήσω, ούτως ώστε να πετύχω το αποτέλεσμα που θέλω. Όσον αφορά την αξιοποίηση του φωτός, αυτή μέχρι τώρα γινόταν χωρίς ιδιαίτερη σκέψη, παρ’ όλα αυτά θα ήθελα σιγά σιγά να παίζω έναν πιο ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του φωτός στις φωτογραφίες μου. Πάντως προσωπικά θεωρώ ότι το καλύτερο “μάθημα” για μένα είναι η μελέτη των φωτογραφιών και των ταινιών ανθρώπων που θαυμάζω την αισθητική τους.

Η συλλογή σου δομείται πάνω σε δύο κυρίως άξονες. Από τη μια είναι τα ταξίδια και οι ομορφιές τους, από την άλλη η απλή καθημερινότητα, ένα κουρτινάκι, ο τόπος σου, τα βουνά… Ποιες είναι οι συνηθέστερες αφορμές των κλικ σου;

Η αλήθεια είναι ότι δεν έχω κάποιο συγκεκριμένο θέμα π.χ. πορτρέτο, φωτογραφία δρόμου, αρχιτεκτονική, τοπία κλπ., αλλά το κλικ μου το κερδίζει ο,τιδήποτε μου προκαλέσει εντύπωση είτε οπτικά, είτε συναισθηματικά. Συγκεκριμένα, ό,τι με κάνει να νιώσω ότι είμαι σε ταινία και φωτογραφίζω τη δράση ή τα σκηνικά. Δεν ξέρω αν είναι καλό ή κακό αυτό, συχνά σκέφτομαι ότι ίσως θά’ πρεπε κάποια στιγμή να καταλήξω σε κάποια θεματολογία (όπως επίσης και σε συγκεκριμένη τεχνική κι επεξεργασία), αλλά ίσως είναι νωρίς ακόμα για ‘μένα μιας κι έχω να μάθω ακόμα πάρα πολλά.

Κι υπάρχουν και οι αυτοφωτογραφίσεις. Και δεν εννοώ τόσο τις αντανακλάσεις, στις οποίες δείχνεις μια προτίμηση, αλλά τις περιπτώσεις που πρωταγωνιστείς ως μοντέλο. Πόσο εύκολο είναι να μπεις στο ρόλο αυτό, να διαχειριστείς τεχνικά την κατάσταση και τελικά να πάρεις την αναγκαία απόσταση για να κρίνεις αισθητικά και καλλιτεχνικά το αποτέλεσμα;

Οι αυτοφωτογραφίσεις ξεκίνησαν από την πρώτη στιγμή που έπιασα τη μηχανή στα χέρια μου και το μόνο που ήξερα ήταν ποιο κουμπί πατάμε για να βγάλουμε φωτογραφία. Ουσιαστικά προέκυψαν από την ανάγκη μου να μάθω να χρησιμοποιώ τη μηχανή κι αυτόν τον ρόλο υπηρετούν ως τώρα, όποτε θέλω να δοκιμάσω κάτι, εφόσον γίνεται, σε πρώτη φάση το δοκιμάζω πάνω μου. Αισθάνομαι ότι μπορώ να κάνω ό,τι μου κατέβει στο κεφάλι εκείνη την ώρα, να πειραματιστώ με το φως, με τις ρυθμίσεις, με τις πόζες κλπ., χωρίς να ταλαιπωρώ κάποιον άλλον και χωρίς να αγχώνομαι μήπως κάνω κάτι λάθος. Δεν έχω νιώσει, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, ότι δεν αποστασιοποιούμαι επαρκώς, όμως πάντα στο τέλος ζητάω την συμβουλή και τα σχόλια του Μανώλη.

Με αφορμή τις φωτογραφίες των ταξιδιών σου αναρωτιόμουν αν επιδρά στη δημιουργικότητά σου η ζωή σε μια επαρχιακή πόλη. Πιστεύεις ότι οι τοπικές ιδιαιτερότητες διαμορφώνουν την φωτογραφική σου ταυτότητα; Κι από την άλλη, υπάρχουν φάσεις που αισθάνεσαι τα ερεθίσματα να εξαντλούνται;

Έχω την αίσθηση πώς με ό,τι κι αν καταπιαστείς κι όποιες κι αν είναι οι γνώσεις σου και οι προτιμήσεις σου, κι αναφέρομαι τώρα σε όλους τους δυνατούς τομείς, καλλιτεχνικούς και μη, δε μπορείς να αποσυνδεθείς από τον περιβάλλοντα χώρο σου. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, αλλά ούτε και καλό. Με πετυχαίνεις σε μια περίοδο κατά την οποία η σχέση μου με την πόλη μου είναι κάπως περίεργη. Αισθάνομαι ότι τα χρόνια είναι πολλά και η πόλη είναι μικρή, καθώς επίσης ότι αισθητικά, και όχι μόνο, “κλωτσάμε” ο ένας στον άλλον, εγώ σε αυτήν κι αυτή σε ‘μένα. Αυτό έχει διττή επίδραση στη σχέση μου με την φωτογραφία. Είναι φορές που γυρίζω από μια φωτοβόλτα και συνειδητοποιώ ότι έχοντας μια περιορισμένη δεξαμενή ερεθισμάτων η “ματιά” μου έχει γίνει κουρασμένη, κουραστική κι επαναλήψιμη κι αυτό μου προκαλεί απογοήτευση και στασιμότητα στην εξέλιξη. Είναι όμως και φορές που, ακριβώς το ίδιο πράγμα από την άλλη με ωθεί και να ψάξω καλύτερα την πόλη μου και το νησί μου, αλλά και να φρεσκάρω τη “ματιά” μου, σπρώχνοντάς με έτσι να ψάξω καλλιτέχνες, να διαβάσω και να πειραματιστώ περισσότερο και να μην επαναπαυθώ. Τι να πω, είμαι κι εγώ περίεργη για το πώς θα εξελιχθεί αυτή η σχέση! Στην τελική πάντως, μιλώντας για τον εαυτό μου, η επαρχιακή πόλη μέχρι τώρα νομίζω ότι έχει λειτουργήσει περισσότερο σαν δικαιολογία. Αν είσαι δημιουργικός κι έχεις φαντασία, είτε σε μεγαλούπολη είσαι είτε σε χωριό, θα βγάλεις καλές φωτογραφίες.-

Πώς ενσωματώνεις τη φωτογραφία στην καθημερινότητά σου; Συνδέεται με οποιονδήποτε τρόπο με τις επαγγελματικές και λοιπές ενασχολήσεις σου;

H φωτογραφία πλέον αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μου. Σε καθημερινή σχεδόν βάση θα φωτογραφίσω, θα διαβάσω κάτι, θα μελετήσω κάποιον φωτογράφο ή θα ψάξω να βρω κάποιον καινούριο, διάσημο ή μη. Οι σπουδές μου είναι στον κλάδο των φυσικών επιστημών, οπότε υπάρχει ένας κοινός τόπος με την φωτογραφία όσον αφορά την παρατηρητικότητα και την φαντασία. Επαγγελματικά βρίσκομαι σε μεταβατικό στάδιο και από το περασμένο καλοκαίρι η φωτογραφία έχει αρχίσει να αποτελεί μέρος των επαγγελματικών μου ενασχολήσεων και σχεδίων.

Διαισθάνομαι ότι η φωτογραφία δεν είναι η μόνη σου καλλιτεχνική διέξοδος. Τι άλλο αγαπάς και πώς αλλιώς εκφράζεσαι; Τι διαβάζεις, τι ταινίες βλέπεις, τι μουσικές ακούς;

Το καλλιτεχνικό μου απωθημένο είναι η μουσική, την οποία όλο την ξεκινάω κι όλο την σταματάω. Πού θα πάει, κάποια στιγμή θα τα καταφέρω να μάθω! Εκτιμώ και ζηλεύω πολύ τους ανθρώπους που μπορούν και εκφράζονται ειλικρινώς κι επιτυχώς μέσω αυτής, χωρίς να βάζω ιδιαίτερους περιορισμούς στο είδος. Περιορισμούς δε βάζω ούτε στο τι διαβάζω, στη βιβλιοθήκη θα βρει κανείς από κόμικ, εικονογραφημένα παραμύθια που τα αγαπώ πολύ, αστυνομικά, ποίηση, κλασική λογοτεχνία. Γενικά, νομίζω ότι η κατηγοριοποίηση στην τέχνη υπάρχει για να υπηρετεί την μεταξύ μας συνεννόηση και όχι για να περιορίζει τους καλλιτέχνες ή εμάς που αποδεχόμαστε την τέχνη. Τέλος, από ταινίες (μάντεψε!) βλέπω σχεδόν τα πάντα. Όμως έχει αλλάξει αρκετά ο τρόπος με τον οποίο παρακολουθώ μια ταινία. Πλέον, συνειδητά θα παρατηρήσω τα κάδρα, τον φωτισμό και τα χρώματα και θα σταματήσω αρκετές φορές την ταινία ή την σειρά, αν είναι καλή, για print screen και να τα ξαναδώ αργότερα.

Δυσκολεύτηκα πολύ να ξεχωρίσω μια από τις φωτογραφίες σου για να συνοδεύσει τη συνένευξη στο instagram… Κατέληξα σε αυτή, γιατί νομίζω ότι σε αντιπροσωπεύει και εμπεριέχει με απλό και όμορφο τρόπο στοιχεία από σένα και τον τόπο σου. Τι σημαίνει για σένα αυτή η λήψη;

Αυτή η φωτογραφία πάρθηκε κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας ενός γάμου σ’ ένα χωριό του Ηρακλείου. Την τράβηξα πολύ γρήγορα, όταν ενώ έβγαζα φωτογραφίες από την προετοιμασία γυρίζω και βλέπω την αντανάκλασή μου στο παράθυρο (και αγαπάω και τις αντανακλάσεις και τα παράθυρα!) με το πρόσωπό μου να κρύβεται. Ουσιαστικά αυτή η φωτογραφία είναι η περίληψη της αίσθησής μου εκείνης της μέρας. Μεταφέρει, ελπίζω, μια γλυκιά νοσταλγία και την ζεστή και χαλαρή αίσθηση του ηλιόλουστου απογεύματος σε ένα απλό και παραδοσιακό μέρος στην εξοχή, όπου έχεις πάει για γιορτάσεις ένα χαρούμενο γεγονός, ενώ το κρύψιμο του προσώπου μου απεικονίζει ακριβώς και τον ρόλο μου εκείνη τη μέρα, όπως και σε κάθε γάμο και φωτογράφιση, ο οποίος είναι να καταγράψω τις στιγμές ως παρατηρητής, χωρίς να γίνομαι αντιληπτή.

Το προφίλ της Γεωργίας στο Instagram https://www.instagram.com/geo.kon

Η συνέντευξη δόθηκε στις 19/1/2017

At first, I am very grateful to you. I’ve graduated from fine art university and i started shooting when I was a student in college but no one could learn photography by camera. The photographer makes photo of life. Indeed photography for me -a middle east woman -is a poetic and democratic language to show my life. Photos for me are like haikus. “The heart and mind are the true lenses of the camera” as Yusuf Karsh said.

Self portraits are older than photography, painters have drawed themselves opening a window to their psyche or making it a medium to express ideas. What is your concept creating them?

I think self portraits are an infopack about a person. Head as a thinking stand and eyes as a mirror of soul and heart. On the other hand it’s a way to show the feminity that is hidden by my religious culture.

In your pictures I have noticed an obsession with birds and trees. What draws you to them?

Ah, birds and trees!  A bird perched,a leaf fells. For me the bird is the symbol of a free and wild soul and the tree is a symbol of a body. Blue and red,freedom and dependence; two side of our existence.

You also like to tell people good morning with elaborate sets of coffee and local treats. What is it with this whole ceremony thing?

Yes,I like this. In my opinion in a world full of war and violence having a cup of tea or coffee in the morning can make a emphatic atmosphere because I think it doesn’t know any religion and political belief. This is a little happiness that you can give to other people.

There is a big contrast between your inner sanctuary and the bleak, black and white street photos you post. Why is that?

When you live in a monologue  society-as in my country – you have to have two sides. One side is your real character and another is a character that is imposed by power. I think in a monopolistic society humans don’t have color and in the street I encourage the second character of them.

Do you feel safe to shoot what you like or as you like? Are there things you wished to snap but you can’t?

In few words no I don’t. In some places you must have legal permission. There are many things I wish to snap and show. For example I would like to show rebellions and taboos of young women’s life.

I think Frida Kahlo must be an inspiration of yours. Yet you come from a culturally rich country. What are your influences?

It’s true, I come from a culturally rich country but in my culture ordinary women censor themselves and for me Frida is a woman who show bravely her own reality. The bravery that I wish I had . I also love her gypsy soul.

You self proclaim to be a white witch Is your camera your magic wand to change reality?

I think every woman is a white witch and I’m a white witch who dreams her photos and frames her dreams. A white witch who says a secret about a secret.

Marjan’s Instagram profile:  https://www.instagram.com/marjanmery/

Οι ιστορικοί και οι ανθρωπολόγοι του μέλλοντος που θα μελετούν  τον οπτικό πολιτισμό του 21^ου αιώνα, θα σαστίσουν μπροστά στην καθολικότητα του φαινομένου της ψηφιακής αυτοφωτογράφησης ή αλλιώς «selfie».

Η ερωτική σχέση που έχουμε αναπτύξει με τις selfies δεν είναι καθόλου εφήμερη. Αντιθέτως, φαίνεται πως τραβάμε μια selfie με κάθε ευκαιρία, άλλοτε στο γυμναστήριο και άλλοτε στην κηδεία της γιαγιάς μας. Η Jenna Wortham, δημοσιογράφος των New York Times που ειδικεύεται σε θέματα τεχνολογίας επισημαίνει πως «όλοι, από τον Πάπα έως τις κόρες του Μπαράκ Ομπάμα, έχουν απεικονιστεί σε κάποια selfie, αν και όχι μαζί  ακόμα».

Η αυτοπροσωπογραφία, προφανώς, δεν είναι σύγχρονη επινόηση. Στο βιβλίο του “The Self- Portrait: A Cultural History”, ο James Hall, ιχνηλατεί την τεχνολογική και αισθητική εξέλιξη της αυτοαπεικόνισης στην τεχνική του  Φλαμανδού ζωγράφου Jan Van Eyck, στο διάσημο έργο του Velazquez “Las Meninas”, στους πίνακες της Frida Kahlo και διαπιστώνει χρησιμοποιώντας τα λόγια του Βρετανού καλλιτέχνη Lawrence Gowing ότι  «η γνώμη που έχει ο ζωγράφος για τον εαυτό του είναι μέρος της δεξιοτεχνίας του. Χρειάζεται να είναι αλαζόνας, όπως και ένας τραγουδιστής όπερας. Η περηφάνεια και η κομπορρημοσύνη, θρέφουν το ταλέντο».

Σήμερα η αυτοαπεικόνιση δεν αποτελεί προνόμιο ενός μεγαλοφυούς καλλιτέχνη του βεληνεκούς του Van Eyck, του Rembrandt ή του Ducreux. Όποιος διαθέτει ένα smartphone, χρησιμοποιεί με επιτυχία τα φίλτρα της εφαρμογής Instagram και διαθέτει σύνδεση στο διαδίκτυο μπορεί να συμμετέχει στην πιο δημοφιλή τάση της εποχής. Όμως τι αξίζει – και τι σημαίνει- στ΄ αλήθεια μια selfie;

Κάποιοι κοινωνικοί ψυχολόγοι θεωρούν πως οι selfies αποτελούν έναν τρόπο κατασκευής της κοινωνικής ταυτότητας και σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης της εικόνας του ατόμου στη διαδικτυακή κοινωνική ζωή. Η Pamela Rutledge, διευθύντρια του ερευνητικού κέντρου Ψυχολογίας των Μέσων είπε στο περιοδικό Mashable: «οι άνθρωποι προτιμούν να κοιτάζονται στον καθρέφτη σε σχέση με το να βλέπουν τον εαυτό τους σε στατικές φωτογραφίες γιατί θεωρούν πως η κίνηση και η ατμόσφαιρα που τους περιβάλλει αποκρύπτει τις ατέλειες και τους κάνει πιο ελκυστικούς».

Άλλοι ερευνητές, συσχετίζουν τις selfies με το ναρκισσισμό. H καθηγήτρια Ψυχολογίας του πανεπιστημίου του Cornell,  Peggy Drexler υποστηρίζει ότι «πιθανόν εκείνοι που βγάζουν  selfies να νιώθουν σαν να πρωταγωνιστούν στο δικό τους reality show κι έχοντας μια υπερφίαλη ιδέα για τον εαυτό τους να θεωρούν πως οι φίλοι ή οι followers στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενδιαφέρονται να τους  βλέπουν ξαπλωμένους στο κρεβάτι με τα χείλη σουφρωμένα. Μοιάζουν να κοιτάζονται όλη μέρα στον καθρέφτη μπροστά σε κοινό» και προειδοποιεί πως «πιθανόν να υπάρχουν βλαβερές συνέπειες από τη διαρκή προβολή μέσω των selfies που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις οικογενειακές και επαγγελματικές σχέσεις των ατόμων και σε κάποιες περιπτώσεις να οδηγήσει ακόμα και σε βίαιες συμπεριφορές».

Η εξάπλωση του φαινομένου των selfies γίνεται ξεκάθαρη από τη δημοφιλία της selfie της Ellen DeGeneres τη βραδιά των βραβείων Όσκαρ και αποκτά άλλες διαστάσεις με τη selfie μιας γυναίκας μετά τη συντριβή του αεροπλάνου του επέβαινε, ή τη selfie κάποιου με έναν άγνωστο που προσπαθούσε να αυτοκτονήσει πηδώντας από τη γέφυρα του Brooklyn. Επίσης ένας φοιτητής «τραυμάτισε» ένα ελληνορωμαϊκό άγαλμα του 19^ου αιώνα προσπαθώντας να το συμπεριλάβει στη selfie του και οι πλαστικοί χειρουργοί αναφέρουν αύξηση στα αιτήματα των πλαστικών επεμβάσεων στο πρόσωπο εξαιτίας των selfies.

Παρά τις ατυχείς συνθήκες κάτω από τις οποίες τραβήχτηκαν κάποιες selfies, είναι γεγονός ότι κάθε φαινόμενο της κοινωνικής ζωής, διαδικτυακής και μη, λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο.

Έτσι μια ομάδα ανεξάρτητων αλλά και πανεπιστημιακών ερευνητών ξεκίνησε μια έρευνα, τη SelfieCity, με σκοπό να αποσπάσει και να αναλύσει δεδομένα από selfies που τραβήχτηκαν στη Μπανγκόκ, στο Βερολίνο, στη Μόσχα, στη Νέα Υόρκη, στο Σαο Πάολο ώστε να κατηγοριοποιηθούν με βάση ανθρωπογεωγραφικά κριτήρια. Φαίνεται λοιπόν πως οι γυναίκες τραβούν περισσότερες selfies από τους άνδρες (έως και 4.6 περισσότερες φορές στη Μόσχα). Ο τρόπος έκφρασης των μοντέλων των selfies ποικίλλει από πόλη σε πόλη. Χαμογελούν περισσότερο οι κάτοικοι της Μπανγκόκ και του Σαο Πάολο από εκείνους της Μόσχας ή του Βερολίνου.

Επιπλέον, τα αποτελέσματα της έρευνας επιβεβαιώνουν πως ο μέσος όρος ηλικίας των ατόμων που τραβούν selfies είναι 23,7 ετών. Ο επικεφαλής της έρευνας Lev Manovich φιλοδοξεί να επεκτείνει την έρευνα και σε άλλες κατηγορίες δεδομένων εκτός των δημογραφικών.

Παρά τις ενδιαφέρουσες πληροφορίες που προέκυψαν από την έρευνα SelfieCity, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το δείγμα της δεν είναι τυχαίο και πως αποτελεί μικρό μόνο μέρος του πληθυσμού. Το ερευνητικό κέντρο Pew αναφέρει πως το 73% των ενήλικων χρηστών των διαδικτυακών κοινωνικών δικτύων, είναι νέοι και μορφωμένοι. Ο Manovich σημειώνει ότι το 70% των Αμερικανών χρηστών χρησιμοποιούν το Instagram, ενώ διαφορετικά κοινωνικά δίκτυα είναι πιο δημοφιλή σε άλλες χώρες.

Η Alise Tifentale, ερευνήτρια στο εργαστήριο Αισθητικής των Νέων Μέσων στο πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, σχολιάζει σχετικά με την έρευνα SelfieCity: « Οι ιστορικοί τέχνης παραδοσιακά θα αφοσιώνονταν στη μελέτη ενός έργου τέχνης, όμως, ο όγκος της πληροφορίας που συγκεντρώνεται από τις selfies  απαιτεί την εστίαση σε πρότυπα συμπεριφορών και στην ανάλυση χαρακτηριστικών όπως η στάση του σώματος, η έκφραση του προσώπου και η διάθεση. Επίσης, στην ιστοσελίδα της έρευνας, ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να εξετάσει κάθε selfie ξεχωριστά ως μορφή τέχνης δίνοντας τροφή για νέα ερωτήματα και  αφορμές για διάλογο».

Το άρθρο έχει επιμεληθεί η Ελεάνα Πανδιά, Επικοινωνιολόγος, MA, υπ. διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου