Πρόσκληση συμμετοχής σε έκθεση με θέμα: “Το Γυμνό στη Φωτογραφία σήμερα”

ΓΥΜΝΟ – Μια σύντομη ιστορία

Η γοητεία της ανθρώπινης μορφής έχει υμνηθεί μέσα από την Τέχνη ήδη από την αρχαιότητα. Το “αρχαίον κάλλος” περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, και την απαράμιλλη ομορφιά του γυμνού σώματος, που ισοδυναμούσε με ήθος, δύναμη και αρετή. Ο Ερμής του Πραξιτέλη, η Αφροδίτη της Μήλου, κούροι και αναρίθμητα γλυπτά και άλλα σωζόμενα έργα της αρχαιότητας καταδεικνύουν την λατρεἰα, τον σεβασμό και την αποθέωση του γυμνού σώματος.
Ο 15ος και 16ος αιώνας είναι οι αιώνες των μεγάλων κατακτήσεων της δυτικής τέχνης. Το ενδιαφέρον των καλλιτεχνών γύρω από, το γυμνό γνωρίζει ξανά τη “χρυσή” εποχή του, στο πλαίσιο μιας γενικότερης στροφής προς τα πρότυπα της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας. Ύστερα από τη σκοταδιστική περίοδο του Μεσαίωνα, η αναγέννηση μας αφήνει παρακαταθήκη αριστουργηματικά έργα από ιδιοφυείς καλλιτέχνες, όπως οι Τιτσιάνο, Ραφαήλ, Μικελάντζελο κ.α. που φιλοτεχνούν ύμνους για το γυμνό σώμα που για άλλη μια φορά ανάγεται σε κάτι θεϊκό.
Η απόρριψη του ιδεαλισμού και η στροφή στο “αληθινό” του ρεαλισμού επιβάλλει την “αποκαθήλωση” του γυμνού και την αντικατάστασή του με τη “γύμνια” του σώματος, με τον Κουρμπέ να είναι από τους πρώτους που τολμά να αποδόσει γυμνό γυναικείο σώμα με το εφηβαίο σε πρώτο πλάνο.
Το γυμνό ως θέμα απαντάται κατά κόρον και με την έλευση του μοντερνισμού στην τέχνη, καθώς και σε όλη τη διάρκεια του 20ου αι., οπότε και ανανεώνεται διαρκώς.
Η Φωτογραφία ως πιο σύγχρονο μέσο, συνέχισε αυτή την μακρά παράδοση, από την απαρχή της δημιουργίας της υιοθετώντας το γυμνό, ως ένα διαρκώς εξελισσόμενο θέμα, παράλληλα με την τεχνική εξέλιξη του ίδιου του μέσου, αλλά και των πολιτισμικών αλλαγών εν γένει, περνώντας από τις φωτογραφικές αποτυπώσεις των γυμνών αγαλμάτων της ελληνικής και ρωμαϊκής γλυπτικής, στην καταγραφή του σώματος γυμνών μοντέλων για επιστημονικούς σκοπούς, για να φτάσει στην ίδια την καλλιτεχνική πρακτική της φωτογραφικής εξερεύνσης του γυμνού ως καθαρής φόρμας. Φωτογραφίες αναγεννησιακού τύπου, σπουδές, οι “Παριζιάνικες” ερωτικές φωτογραφίες του 1870, πορνογραφικές εικόνες του 1900, μέχρι τον “πικτοριαλισμό” με τη δημιουργία φωτογραφιών που έμοιαζαν περισσότερο με ζωγραφικά έργα τέχνης, που θα δώσει την θέση του στις φωτογραφίες τοπίου με γυμνούς ανθρώπους, απαντώνται συχνά στη διάρκεια του 19ου και 20ου αι. ή την διαφημιστική και τη φωτογραφία μόδας που παραδοσιακά έχει χρησιμοποιήσει το γυμνό στις διάφορες καμπάνιες μεγάλων οίκων.

Από τον Alfred Stieglitz μέχρι τον Robert Mapplethorpe, από τον Edward Weston μέχρι τη Diane Arbus, τον Helmut Newton ή τον προκλητικό Andres Serrano το γυμνό σώμα δεν έπαψε ποτέ να εμπνέει και να “ερεθίζει” τα μάτια τόσο του καλλιτέχνη όσο και του θεατή.
Σήμερα, στη φωτογραφία γυμνού απαντάται ο καλλιτεχνικός πλουλαρισμός και η πολυφωνία που χαρακτηρίζει συνολικά την σύγχρονη καλλιτεχνική παραγωγή εν γένει. Ο στόχος της ετήσιας έκθεσης του Μήνα Καλλιτεχνικού Γυμνού είναι ακριβώς να αναδείξει τις ποικίλες προσεγγίσεις του γυμνού σήμερα, τεχνικές, αισθητικές, φιλοσοφικές και άλλες με εργαλείο το φακό και θέμα το ανθρώπινο σώμα.

Άννα Χασανάκου
Ιστορικός Τέχνης