Μια καλή εικόνα δημιουργείται σε μια κατάσταση χάριτος. Η χάρη εκφράζεται όταν έχει απελευθερωθεί από συμβάσεις, ελεύθερη σαν παιδί στην πρώιμη ανακάλυψη της πραγματικότητας. Το παιχνίδι στη συνέχεια είναι να οργανώσεις το κάδρο.
Sergio Larrain (1939-2012)
Η φωτογραφική δουλειά του Larrain έδωσε εικόνες που μεταμόρφωσαν τη σταθερή φύση του μέσου. Οι εικόνες του έχουν προκαλέσει δέος σε γενιές θεατών από την ταυτόχρονη ηρεμία και τον αυθορμητισμό, που μπορεί να τραβήξει μια φωτογραφική μηχανή, όταν τοποθετηθεί στα χέρια ενός καλλιτέχνη με τέτοιο σπάνιο διαλογιστικό πάθος.
Είτε πρόκειται για παιδιά στους δρόμους της πρωτεύουσας της Χιλής, Σαντιάγο, είτε για παραθαλάσσιες εντυπώσεις από το Χιλή ή εικόνες της πόλης γεννήσεώς του, το Valaparaiso, οι εικόνες του Sergio Larrain αναπνέουν γαλήνη, βάθος και απλότητα. Είναι το προϊόν ενός ανθρώπου που κυριαρχεί στην κάμερα με την τελειότητα και έχει τη διαίσθηση που χρειάζεται για να καταγράψει σκηνές με τρόπο που αγγίζει την καρδιά και τα συναισθήματα των θεατών. Με την επιδέξια κλίση της κάμερας, ο Larrain καταφέρνει να δώσει στις εικόνες του μια εκπληκτική γωνία που προκαλεί έκπληξη στον παρατηρητή.
Για τον Sergio Larrain, η φωτογραφία ήταν μια μεγάλη περιπέτεια. Αυτό σήμαινε την αποκοπή από τις συμβάσεις που επέβαλε η κοινωνία, περιπλανήθηκε στους δρόμους ακολουθώντας το δικό του ένστικτο. Άφηνε τα “μονοπάτια” του να ψάχνουν για κάτι καινούργιο που δεν είχε ιδέα για το τι θα ήταν, αλλά θα τα αναγνώριζε όταν εμφανίζονταν μπροστά του, κρατώντας πάντα μια κάμερα στο χέρι έτοιμο να τραβήξει τις φωτογραφίες.
Σε μια επιστολή προς τον ανιψιό του Sebastián Donoso, ο οποίος τoύ είχε ζητήσει συμβουλές για το πώς να αρχίσει να φωτογραφίζει, ο Sergio Larrain γράφει: “Το παιχνίδι είναι να αφήσουμε να φύγει, να ξεκινήσει η περιπέτεια. Όπως ένα ιστιοφόρο που πέφτει πανιά”.
Ο Larrain περιγράφει την “αλιεία” εικόνων ως μια μακρά και αργή διαδικασία, που απαιτεί υπομονή και αφοσίωση: Να σκεφτόμαστε όχι μόνο το δικό μας έργο που αναζητά την τέλεια πλαισίωση και σύνθεση, αλλά ο Larrain θεωρεί εξίσου σημαντικό να μελετήσουμε τις εικόνες των άλλων master’s της φωτογραφίας.
“Ποτέ μην πιέζετε πράγματα και καταστάσεις, διαφορετικά η εικόνα θα χάσει την ποίησή της” λέει ο Larrain. “Ακολουθείστε την αίσθησή σας, τη γεύση σας και τίποτα άλλο. Είστε η ζωή και η ζωή είναι αυτό που επιλέγετε. Αυτό που δεν σας αρέσει, μην το κοιτάτε, δεν είναι καλό. Είστε το μόνο κριτήριο, αλλά να συνεχίστε να βλέπετε όλους τους άλλους. “ … Αυτά δεν ήταν λόγια πεποίθησης, αλλά μάλλον συμβουλές για την ανάπτυξη μιας δικής μας μοναδικής οπτικής γλώσσας.
Στο πιο σημαντικό λεύκωμά του, το Valparaiso – που θεωρείται το αριστούργημα του Larrain – βλέπουμε εικόνες, σαν από μια υπνωτισμένη ατμόσφαιρα, το λιμάνι της χιλιανής πόλης. Ο Larrain μας μας οδηγεί σε μια μαγεία μέσα από δρόμους σχεδόν “σουρεαλιστικούς”. Μας οδηγεί σε μια πόλη τσιμεντένιων τοίχων και στενών σκαλοπατιών, σε εικόνες γεμάτες από παιδιά, σκυλιά και μυστηριώδεις σιλουέτες. Η θάλασσα πάντα λάμπει στο παρασκήνιο. Υπάρχει πιθανότητα για κάτι που αναμένεται να συμβεί, υπάρχει όμως και ζωή. Φωτογραφίες για μαγικό ρεαλισμό.
“Φωτογραφία – Πρόκειται για την μοναχική σας περιπλάνηση στο σύμπαν. Θα χρειαστεί να ψάχνετε ξανά και ξανά. Ο συμβατικός κόσμος βάζει ένα πέπλο στα μάτια σας, είναι θέμα να το αφαιρέσετε κατά τη διάρκεια του χρόνου σας ως φωτογράφοι”.
Sergio Larrain
Όταν το πέπλο σηκώθηκε, ο Larrain είδε μια πραγματικότητα γεμάτη ανισότητες. Ο τρόπος που κατέγραψε την πραγματικότητα με σαφήνεια και παράλληλα με μαγεία παράλληλα σοκάρει και γοητεύει τον θεατή.
Βιογραφικά στοιχεία
Ο Sergio Larrain γεννήθηκε το 1931 στο Σαντιάγκο της Χιλής. Σπούδασε μουσική πριν ασχοληθεί με τη φωτογραφία το 1949, στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ. Ξεκίνησε ως ελεύθερος φωτογράφος. Πριν ενταχθεί στο βραζιλιάνικο περιοδικό O Cruzeiro. Το 1956 το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη αγόρασε δύο από τις φωτογραφίες του.
Το 1958, ο Larrain έλαβε επιχορήγηση από το Βρετανικό Συμβούλιο που του επέτρεψε να παραγάγει μια σειρά φωτογραφιών του Λονδίνου. Την ίδια χρονιά ο Henri Cartier-Bresson είδε τις φωτογραφίες των παιδιών του δρόμου και πρότεινε να εργαστεί για το Magnum. Ο Larrain πέρασε δύο χρόνια στο Παρίσι, όπου εργάστηκε για τον θέματα του διεθνούς τύπου.
Ο Larrain έγινε συνεργάτης του Magnum το 1959 και πλήρες μέλος το 1961. Επέστρεψε στη Χιλή το 1961 όταν ο ποιητής Pablo Neruda τον κάλεσε να φωτογραφίσει το σπίτι του.
Το 1968, ήρθε σε επαφή με τον μπολβιανό γκουρού Óscar Ichazo και ουσιαστικά εγκατέλειψε τη φωτογραφία για να συνεχίσει τη μελέτη του ανατολικού πολιτισμού και μυστικισμού, υιοθετώντας έναν τρόπο ζωής σύμφωνα με τα ιδανικά του. Έκτοτε αφιέρωσε τον εαυτό του στη διάδοση της γνώσης της γιόγκα, της γραφής, της ζωγραφικής σε έλαια και περιστασιακά ασχολούμενος με τη φωτογραφία.
Μετά από μια μακρά περίοδο αυτο-αναζήτησης μέσα από τη φωτογραφία, τελικά βρέθηκε σε κατάσταση εθελουσίας απομόνωσης. Στην αρχή από τη μια, η τάση για μια πιο μποεμ ζωή, από την άλλη, μια βαθιά επιθυμία να βρεθεί σε έναν άλλο κόσμο, σ’ έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από την καθαρότητα της ματιάς και της πράξης τον οδήγησαν να γίνει φωτογράφος, αλλά τελικά ο Sergio Larrain πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ύπαρξής του στην απομόνωση, στην πρακτική του διαλογισμού, της γιόγκα, στη ζωγραφική. Άφησε πίσω του ένα λαμπρό έργο, σαν έναν μετεωρίτη του οποίου η τροχιά είχε τη σοφία να διακόψει όταν δεν του έφερνε πλέον την ελευθερία που περίμενε.
